ABD'de yapılan bir araştırmada, Tip 2 diyabet veya fazla kiloya bağlı rahatsızlıkların tedavisi için geliştirilen "Ozempic" gibi ilaçların kullanımının, hem market hem de restoranlardaki gıda harcamalarında önemli azalmaya neden olduğu belirlendi.
Tip 2 diyabet (şeker hastalığı) veya fazla kiloya bağlı
rahatsızlıkların tedavisi için geliştirilen GLP-1 olarak da bilinen
"Ozempic", "Mounjaro" ve "Wegovy" gibi ilaçlar,
bugün yaygın olarak kilo kaybı amacıyla reçete ediliyor.
Etken maddesi semaglutid olan ilaçların vücutta GLP-1 olarak
bilinen hormonun etkilerini taklit ettiği, bu sayede pankreastan insülin
salınımını artırıp aynı zamanda karaciğerde glukoz üretimini azaltarak midenin
boşalmasını yavaşlattığı biliniyor.
ABD'deki Cornell Üniversitesinden araştırmacılar tarafından
hazırlanan ve "Journal of Marketing Research" adlı dergide yayımlanan
araştırmaya göre, söz konusu ilaçların etkileri yalnızca tartıya değil, gıda
harcamalarına da yansıyor.
ABD'de bu tip ilaçların kullanıldığı evlerde, hem market hem
de restoranlarda hane halkının gıda harcamalarında önemli bir azalma görülüyor.
En Büyük Düşüş Yüksek Kalorili Ve Yoğun İşlenmiş Gıdalarda
Görüldü
GLP-1 ilaçlarına başlandıktan sonraki 6 ay içinde bu
evlerdeki market harcamaları ortalama yüzde 5,3 oranında azalırken, yüksek
gelirli hanelerde ise bu düşüş yüzde 8'in üzerine çıkıyor.
Fast-food restoranları ve kahve zincirlerindeki gıda
harcamalarında da yaklaşık yüzde 8'lik düşüş yaşandığı belirtilen araştırmada,
en keskin düşüşün ise işlenmiş ve kalorisi yoğun gıdalarda yaşandığına işaret
edildi.
Araştırmada, tuzlu atıştırmalıklara yapılan harcamaların
yaklaşık yüzde 10 oranında azaldığı, şekerlemeler ve unlu mamullerde de aynı
oranda düşüş görüldüğü belirlendi.
Buna karşın yoğurt, taze meyve, besin barları ve etli
atıştırmalıklara yapılan harcamaların arttığı tespit edildi.
Araştırmanın yazarlarından Cornell Üniversitesi S.C. Johnson
İşletme Fakültesinden Sylvia Hristakeva, konuya ilişkin AA muhabirinin
sorularını yanıtladı.
Hristakeva, ABD'de GLP-1 ilaçlarını kullanmaya başlayan
hanelerde market harcamalarının belirgin şekilde azaldığını, en büyük düşüşün
ise yüksek kalorili ve yoğun işlenmiş gıdalarda görüldüğünü belirtti.
Fast-food restoranları ve kahve zincirlerine yönelik
harcamalarda da gerileme gözlemlediklerini aktaran Hristakeva, araştırmada
ortaya konan bu temel eğilimin geçerliliğini koruduğunu kaydetti.
Zaman içinde değişebilecek unsurun ise ilaçların etkisinden
çok kullanıcı profili olduğunu vurgulayan Hristakeva, araştırmadaki ilk
kullanıcıların ağırlıklı olarak yüksek gelir grubundan oluştuğunu söyledi.
Hristakeva, "Erişim arttıkça kullanıcı kitlesi daha
genişleyebilir. Bu da gıda talebindeki değişimlerin daha fazla haneye
yayılmasına yol açabilir." ifadesini kullandı.
İlaç Bırakıldığında Etkiler Azalıyor
Araştırmada, GLP-1 kullanımını sürdürenlerde düşük gıda
harcamalarının en az bir yıl boyunca devam ettiği ancak etkinin zamanla
zayıfladığı da gözlendi.
Hristakeva, ilaçları kullanan hanelerde gıda harcamalarında
belirgin düşüş görüldüğünü ancak ilaç kullanımının sona ermesiyle harcamaların
genel olarak eski seviyelerine dönme eğilimi gösterdiğini ifade etti.
İlacın bırakılmasını takip eden 6 ay içinde market
harcamalarının kullanım öncesindeki seviyelere doğru yeniden yükseldiğine
işaret eden Hristakeva, GLP-1 ilaçlarının daha yaygın hale gelmesi durumunda
özellikle yüksek kalorili ve yoğun işlenmiş gıdalara yönelik talebin daha da
azalabileceği öngörüsünde bulundu.
GLP-1 İlaçları Gıda Sektörünü De Dönüştürebilir
Araştırmada, GLP-1 grubu ilaçların kullanımının
yaygınlaşmasının, özellikle atıştırmalık ürünler ve fast-food sektöründe uzun
vadeli değişimlere yol açabileceği aktarıldı.
Bu durumun gıda üreticileri, restoranlar ve perakendecilerin
ürün çeşitliliği, porsiyon büyüklükleri ve pazarlama stratejilerini yeniden
şekillendirmesini gerektirebileceğine işaret edildi.
Hristakeva, gıda şirketlerinin ürün içeriklerini yeniden
düzenleme, porsiyon büyüklüklerini değiştirme ve yeni ürün alternatifleri
geliştirme yoluna gidebileceğini vurguladı.
GLP-1'i Taklit Eden İlaçlar
Söz konusu ilaçlar, özellikle Tip 2 diyabet hastalarında
uzun süreli kan şekeri kontrolü sağlamak amacıyla reçete ediliyor. İlacın
kullanımına genellikle düşük dozla başlanıyor ve hastanın toleransına göre doz
kademeli artırılıyor.
İlacın etkileri arasında iştah azalması da yer alıyor.
Midenin boşalma süresinin yavaşlaması ve tokluk hissinin daha uzun sürmesi
nedeniyle kullanan kişilerde kalori alımında azalma görülebiliyor. Bu durum,
birçok hastada kilo kaybına yol açabiliyor.
İlaçların kullanımı son dönemde küresel ölçekte artış
gösterirken, sosyal medya platformlarında ve çeşitli dijital mecralarda ilaca
ilişkin paylaşımların yaygınlaşması, diyabet hastası olmayanlar arasında da
ilaca yönelik talebi artırdı.
İlaçları kullanmanın güvenliği, kullanım amacına ve tıbbi
gözetim altında olup olmamasına bağlı olarak değerlendiriliyor.
Klinik çalışmalar ve ilaç ruhsatlandırma süreçlerinde elde
edilen veriler, semaglutid içeren tedavilerin diyabet hastalarında etkili ve
genel olarak güvenli olduğunu ortaya koyuyor. Bununla birlikte her ilaçta
olduğu gibi bu ilaçların kullanımında da çeşitli yan etkiler görülebiliyor.
En yaygın yan etkiler, sindirim sistemiyle ilişkili olarak
kaydediliyor. Bulantı, istifra, ishal ve kabızlık gibi şikayetler, özellikle
tedavinin başlangıç döneminde daha sık ortaya çıkabiliyor. Bu etkilerin çoğu,
dozun kademeli artırılmasıyla zaman içinde azalabiliyor.
Daha seyrek görülen ancak daha ciddi sonuçlara yol açabilen
yan etkiler de bulunuyor. Bunların arasında pankreas iltihabı (pankreatit), safra
kesesi hastalıkları ve böbrek fonksiyonlarında bozulma yer alıyor. Ayrıca,
hayvan deneylerinde tiroit bezine ilişkin bazı riskler gözlemlendiği için
belirli tiroit hastalıklarına sahip bireylerde ilacın kullanımı
sınırlandırılabiliyor.
Hızlı kilo kaybı yaşayan bazı kişilerde kas kütlesinde
azalma, buna bağlı güçsüzlük ve ilacın bırakılması halinde hızlı kilo alımı
gibi durumlar da bildiriliyor.
Bu tür etkiler, özellikle ilacın tıbbi gereklilik olmaksızın
ve beslenme düzeni gözetilmeden kullanıldığı durumlarda daha belirgin hale
gelebiliyor.
Kaynak: AA