Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Levent Öztürk, hafta içi ve hafta sonu arasındaki uyku saatleri farklılığının "sosyal jetlag" olarak adlandırıldığını belirterek, hafta sonu değişen uyku düzeninin kronik strese ve çeşitli rahatsızlıklara neden olabileceğine dikkati çekti.
Öztürk, yaptığı açıklamada, son yıllarda bilim dünyasında
üzerinde yoğun şekilde çalışılan sosyal jetlag kavramının bireylerin hafta içi
ve hafta sonu farklı uyku düzenlerini benimsemesiyle ortaya çıktığını ifade
etti.
Uyku ortası saatindeki kaymanın sosyal jetlag olarak
tanımlandığını anlatan Öztürk, "Genellikle hafta içi erken yatıp erken
kalkıyoruz. Hafta sonlarında ise daha geç yatıp daha geç kalkıyoruz. Bu durum
uyku ortası saatinin kaymasına neden oluyor. Uyku ortası saatinin hafta içi ve
hafta sonu arasında bir saat veya daha fazla değişmesi durumunu sosyal jetlag
olarak tanımlıyoruz." dedi.
Öztürk, uyku ortası saatinin, yatış ve kalkış saatleri
arasındaki sürenin tam ortasına denk geldiğini belirterek, hafta içi 00.00'da
uyuyup sabah 07.00'de kalkan bir kişinin uyku ortası saatinin yaklaşık 03.30
olduğunu, hafta sonlarında ise saat 02.00'de yatıp 09.00'da kalkılması halinde
bu saatin 05.30'a kaydığını söyledi.
Sosyal jetlagın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin
çalışmaların sürdüğünü ifade eden Öztürk, araştırmaların özellikle ruh sağlığı
üzerindeki sonuçlara dikkat çektiğini belirtti.
Sosyal jetlag yaşayan kişilerde depresif belirtilerin daha sık
görüldüğünü anlatan Öztürk, "Anksiyete ile ilişkisini gösteren çalışmalar
da bulunuyor. Fiziksel sağlık açısından ise sabah saatlerinde kan basıncının
daha yüksek seyrettiğini bildiren araştırmalar var." diye konuştu.
Öztürk, sosyal jetlaga maruz kalan kişilerde ilerleyen
dönemlerde hipertansiyon gelişme riskinin daha yüksek olabileceğine yönelik
değerlendirmelerin bulunduğunu kaydetti.
Düzenli çalışma saatlerine sahip beyaz yakalı çalışanlar ile
öğrencilerin bu durumla daha sık karşılaştığını dile getiren Öztürk, hafta
sonlarında sosyal etkinliklerin artmasının uyku düzenini değiştirdiğini
anlattı.
?"Uyku Sağlığı Düzeni Sever"
Sosyal jetlagın otonom sinir sistemi üzerinde de etkileri
olabileceğine işaret eden Prof. Dr. Levent Öztürk, "Bunun sonucunda tansiyon
problemleri, sindirim sistemi sorunları, irritabl bağırsak sendromu, ülser ve
gastrit gibi rahatsızlıkların gelişebileceği öngörülüyor. Kişi sürekli kronik
stres altındaymış gibi etkilenebiliyor ancak bunlar henüz varsayım düzeyinde ve
daha kapsamlı bilimsel çalışmalara ihtiyaç bulunuyor." ifadelerini
kullandı.
Uyku sağlığının korunması için hafta içi ve hafta sonu
arasında mümkün olduğunca aynı uyku düzeninin sürdürülmesi gerektiğini anlatan
Öztürk, uyku düzeninin mümkün olduğunca değiştirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Kaynak: AA