DSÖ, UNICEF, Gavi, MSF ve Uluslararası Kızılhaç-Kızılay Federasyonu, mpox salgınlarında ülkelerin hızla aşıya ulaşabilmesi için kalıcı küresel aşı stokunun devreye alınacağını açıkladı. Eylül içinde faaliyete geçmesi planlanan mekanizmaya tüm ülkeler başvurabilecek. DSÖ verilerine göre 2022’den Temmuz 2026 sonuna kadar 145 ülke ve bölgede 190 bin 683 doğrulanmış mpox vakası ve 529 ölüm bildirildi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve uluslararası sağlık
kuruluşları, mpox salgınlarına karşı aşı erişimini kalıcı hale getirmeyi
amaçlayan yeni bir küresel mekanizma başlattı.
DSÖ'nün 2 Eylül’de yaptığı ortak açıklamaya göre küresel
mpox aşı stoku, Gavi tarafından finanse edilecek ve Uluslararası Aşı Temin
Koordinasyon Grubu tarafından yönetilecek. UNICEF, DSÖ, Sınır Tanımayan
Doktorlar ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu sistemin
ortakları arasında yer alıyor. Stok mekanizmasının Eylül 2026 içinde
operasyonel hale gelmesi planlanıyor.
Sistemin dikkat çekici yönü, yalnız belirli gelir grubundaki
ülkelere değil mpox salgınıyla karşılaşan tüm ülkelere açık olması. Amaç, yeni
bir salgın ortaya çıktığında ülkelerin uzun tedarik ve satın alma süreçlerini
beklemeden acil aşı temin edebilmesi.
Kararın arkasında mpoxun küresel dolaşımının tamamen sona
ermemiş olması bulunuyor. WHO verilerine göre 1 Ocak 2022 ile 31 Temmuz 2026
arasında 145 ülke ve bölgede 190 bin 683 doğrulanmış vaka ve 529 ölüm bildirildi.
Son dönemde bildirilen vakaların yaklaşık üçte ikisi Afrika Bölgesi’nden
geliyor.
Mpox çoğunlukla yakın fiziksel temasla bulaşıyor ve
özellikle çocuklarda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde ağır hastalığa yol
açabiliyor. Yeni stok mekanizması rutin kitlesel aşılama programı değil;
öncelikle salgınlara hızlı müdahale için acil aşı erişimi sağlayan bir rezerv
sistemi niteliğinde. Bu ayrım önemli, çünkü açıklama dünyada yeni bir mpox
pandemisinin başladığı anlamına gelmiyor.
Yeni yapı, 2024’teki uluslararası mpox acil durumunda geçici
olarak oluşturulan aşı erişim mekanizmasının kalıcı hale getirilmiş biçimi.
Benzer uluslararası acil stok sistemleri halen kolera, sarıhumma, meningokok
hastalığı ve Ebola gibi enfeksiyonlarda kullanılıyor.
Kaynak: Medimagazin
