|
Tek kullanımlık plastik poşetlerin çevre kirliliğinin en önemli
kaynaklarından biri olduğunu belirten Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu
Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr.
Üyesi H. İnci Ateş, plastik kirliliğiyle mücadelenin kaynağında azaltım
anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini söyledi. Ateş, yeniden kullanılabilir
çantaların tercih edilmesinin doğal kaynakların korunmasına, sera gazı
emisyonlarının azaltılmasına ve sürdürülebilir yaşam kültürünün
yaygınlaşmasına önemli katkı sağladığını vurguladı. Her yıl 3 Temmuz'da kutlanan Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü, tek
kullanımlık plastik poşetlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat
çekmeyi ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını teşvik etmeyi amaçlıyor. Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk
Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, 3 Temmuz
Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede
plastik poşetlerin kullanım süresinin oldukça kısa olmasına rağmen
doğada yüzlerce yıl kalabildiğini belirterek çevresel etkilerinin uzun yıllar
devam ettiğine dikkat çekti. Plastik kirliliği kaynağında önlenmeli Tek kullanımlık plastik poşetlerin uygun şekilde yönetilmediğinde kara ve
deniz ekosistemlerinde biriktiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ateş,
"Plastik poşetler biyolojik çeşitliliği olumsuz etkiliyor, yaban hayatı
için fiziksel ve kimyasal riskler oluşturuyor. Zaman içerisinde
mikroplastiklere dönüşerek çevresel döngülere katılıyor. Plastik kirliliğiyle
mücadelede en etkili yaklaşım, oluşan atıkları bertaraf etmekten ziyade
atığın oluşmasını kaynağında önlemektir" dedi. Bez çanta, file çanta ve uzun ömürlü alışveriş çantalarının tercih
edilmesinin doğal kaynak tüketimini azalttığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ateş,
bu yaklaşımın aynı zamanda döngüsel ekonomi uygulamalarını da desteklediğini
söyledi. Mikroplastikler çevreden insan vücuduna kadar ulaşıyor Son yıllarda mikroplastik kirliliğinin küresel ölçekte önemli bir çevre ve
halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Ateş, plastik
poşetlerin bu kirliliğin önemli ikincil kaynaklarından biri olduğunu ifade
etti. Çevreye bırakılan plastik poşetlerin güneş ışığı, sıcaklık değişimleri ve
fiziksel aşınma sonucunda mikroplastiklere dönüştüğünü söyleyen Dr. Öğr.
Üyesi Ateş, bugün mikroplastiklerin okyanuslardan içme suyuna, tarım
topraklarından atmosfere kadar birçok çevresel ortamda tespit edildiğini
kaydetti. Mikroplastiklerin deniz ürünleri ve çeşitli gıdalar yoluyla gıda zincirine
dahil olabildiğini belirten Ateş, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarda
insan kanı, akciğer ve plasenta gibi dokularda da mikroplastiklere
rastlandığını ifade etti. "Bilimsel çalışmalar mikroplastiklerin inflamasyon, oksidatif stres
ve bazı toksik kimyasalların taşınması gibi potansiyel biyolojik etkiler
oluşturabileceğine işaret ediyor. Ancak uzun dönemli sağlık etkilerinin daha
net ortaya konulabilmesi için bilimsel araştırmalar devam ediyor." Ücretli poşet uygulaması önemli kazanımlar sağladı Türkiye'de 2019 yılında yürürlüğe giren ücretli plastik poşet uygulamasını
değerlendiren Dr. Öğr. Üyesi Ateş, uygulamanın tüketici davranışlarının
değişmesinde önemli rol oynadığını söyledi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 2025 Yılı İdare
Faaliyet Raporu verilerine göre 2019-2025 yılları arasında plastik poşet
kaynaklı 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumunun önlendiğini
belirten Ateş, plastik hammadde ithalatındaki azalma sayesinde ülke
ekonomisine yaklaşık 28 milyar lira katkı sağlandığını, ayrıca 167 bin 984
ton sera gazı emisyonunun atmosfere salımının engellendiğini söyledi. Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu yönüyle ücretli poşet uygulamasının, Türkiye'nin
Sıfır Atık yaklaşımı ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında başarılı
politika örneklerinden biri olarak değerlendirileceğini kaydetti. Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu verilerin ekonomik araçlarla desteklenen çevre
politikalarının davranış değişikliği oluşturabildiğini gösterdiğini ifade
ederek "Ancak plastik kirliliğiyle mücadelede yalnızca ücretlendirme
politikaları yeterli değildir. Çevre eğitimi, etkin atık yönetimi, geri
dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi ve yeniden kullanılabilir ürünlerin
yaygınlaştırılması birlikte yürütülmelidir" dedi. Bireysel tercihler büyük fark oluşturuyor Plastik poşet kullanımının azaltılmasının günlük yaşamda uygulanabilecek
basit alışkanlıklarla mümkün olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bez
çanta ve file kullanımının yaygınlaştırılması, alışverişe hazırlıklı
çıkılması, mevcut poşetlerin tekrar kullanılması ve gereksiz ambalaj
tüketiminden kaçınılmasının plastik atık miktarını önemli ölçüde azaltacağını
belirtti. Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü'nün
bireysel davranış değişikliklerinin toplumsal ölçekte önemli çevresel
kazanımlar sağlayabileceğini hatırlattığını vurgulayarak sözlerini şöyle
tamamladı: "Plastik kirliliği küresel bir çevre sorunudur ancak çözümü günlük
yaşamda vereceğimiz küçük kararlarla başlayabilir. Her alışverişte yeniden
kullanılabilir bir çanta tercih etmek, yalnızca bir poşetten vazgeçmek değil;
doğal kaynakların korunmasına, mikroplastik oluşumunun azaltılmasına, iklim
değişikliğiyle mücadeleye ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre
bırakılmasına katkı sunmaktır. Sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaşması,
çevreye duyarlı bireysel tercihlerle mümkündür." |