Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü benzersiz bir koordinasyonla, aynı anda 8 farklı canlı verici ve 8 farklı alıcı arasında eş zamanlı “8’li çapraz karaciğer nakli” gerçekleştirerek rekor kırdı.
Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü,
kuruluşunun 25. yıl dönümünde tarihi bir başarıya imza attı. Enstitüde dünyada
benzeri görülmemiş bir koordinasyonla, aynı anda 8 farklı canlı verici ve 8
farklı alıcı arasında eş zamanlı “8’li çapraz karaciğer nakli” operasyonu
başarıyla tamamlandı.
Bu tarihi operasyonla birlikte Malatya, karaciğer naklinde
küresel liderliğini bir kez daha ilan etti. Eş zamanlı yürütülen operasyon,
rekor olarak kayıtlara geçti. Bu devasa tıbbi organizasyonun arkasında, dünya
çapında bir ekonomi, matematik ve yapay zeka iş birliği yer alıyor. Ağır bir
karaciğer hastasının, kendi ailesinden gönüllü canlı vericisi olmasına rağmen
kan veya doku uyumsuzluğu nedeniyle organ alamaması, en büyük tıbbi
problemlerden biri.
Dâhi bir algoritma
Bu çaresizliğe çözüm üretmek için Boston College’da görev
yapan Türk ekonomi profesörleri Prof. Dr. Tayfun Sönmez ile Prof. Dr. Utku
Ünver dâhi bir algoritma geliştirdiler. Prof. Dr. Sönmez, geliştirdikleri bu
hayat kurtaran sisteme vefat eden eşi Banu Bedestenci Sönmez’in adını verdi.
İki profesör, dünyada bu çapta ameliyatları hayata geçirebilecek tek merkez
olan Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsüne bu yazılımı hibe
etti. Sistem kendi vericisiyle uyuşmayan yüzlerce hasta ve donör çiftinin kan
gruplarını, doku analizlerini ve karaciğer hacimlerini saniyeler içinde
tarıyor. Milyonda bir ihtimalleri çözerek, aileleri birbirine hayat verecek
şekilde devasa bir zincir halinde eşleştiriyor. Son operasyonda da 8 farklı
aile bu sayede birbiriyle eşleşti.
"Amaç hastaları yaşatmak"
İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof.
Dr. Sezai Yılmaz, rekor peşinde olmadıklarını, tek gayelerinin çaresiz
hastaları yaşatmak olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Çoklu çaprazların insanların bir organa ulaşması için ne
kadar önemli bir buluş olduğu biliniyordu. Dünyada ikili, üçlü çaprazlar
yapılıyor ama dörtlü, beşli, altılı, yedili sadece Malatya’da yapılmıştı. Amaç
çoklu çapraz yapmak değil; karaciğer nakli havuzunda çok bekleyen acil durumdaki
hastalara ümit ve organ sunabilmek. Sekizli çapraz da dünyada bir ilk; amacı
yedili yaptık sekizli yapalım değil, hastaları yaşatmak.”
Amerikalılara göre mümkün değildi
İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat ise
şunları söyledi:
“Karaciğer Nakli Enstitümüz dünyada örneği az bulunur
bir kurum. Şu an dünyada az sayıda ikili ve üçlü çapraz karaciğer nakilleri
yapılmışken; biz dörtlü, beşli, altılı, yedili ve son olarak da sekizli
karaciğer nakliyle dünyanın yapamadığı bu kategorilerde ameliyatlar yaptık. Eş
zamanlı olarak 16 ameliyathaneyi ve bu operasyonları yürüten bir altyapıya
sahibiz. Daha önce gerçekleştirdiğimiz yedili çapraz nakli Amerika’da prestijli
bir tıp dergisine yayın olarak gönderdiğimizde, hakemler bunun mümkün
olamayacağını belirterek bizden hastanemizin mimari projesini istediler.
Projeyi gönderdikten sonra yayını kabul ettiler; dünya bu kapasiteye inanmakta
zorlanıyor. Operasyon geçiren 16 hastamız ve vericimiz tamamen sağlıklıdır.”
Kaynak: Hürriyet - Didem
Seymen