Orta Doğu Teknik Üniversitesinde (ODTÜ) "Yapay Duyular" projesi kapsamında geliştirilen sistem, beyin kanamalarının hastaneye gitmeden ambulans içinde tespit edilebilmesine olanak sağlayacak.
Sağlık teknolojileri, savunma sanayisi gibi farklı alanlarda
kullanılmak üzere ortaya koyulan buluşların bir araya getirildiği ve malzeme
olarak elmas, ışık ve beyinden ilham alan enerji verimliliğinin kullanıldığı
proje, "Elmasla Gören", "Işıkla Duyan" ve "Beyin Gibi
Düşünen" başlıklı mikro-sistemlerden oluşuyor.
Elmasın moleküler yapısını, ışığın iletişim gücünü ve beynin
çalışma verimliliğini kullanan projedeki "Elmasla Gören"
sistemleriyle tıbbi görüntülemenin, "Işıkla Duyan" ile güvenli
iletişimin, "Beyin Gibi Düşünen" ile ise yapay zeka donanımlarının
geleceğini şekillendirmek hedefleniyor.
"Elmasla Gören" bünyesinde biyomedikal ultrasonik
görüntüleme ve beyin kanaması tespiti için geliştirilen aygıtla, mikrodalga ile
uyarılan beyin kanamasının oluşturduğu enerji, adeta bir "ses" gibi
algılanarak, hayati önemi olan teşhis ve ilk müdahale hasta daha ambulansın
içindeyken dakikalar içinde yapılabilecek.
Elginkan Vakfı Teknoloji Ödülü'ne layık görülen Yapay
Duyular projesi, beyin kanaması tespiti için geliştirilen aygıtla da Dünya
Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) En İyi Akademik Buluş Ödülü'nün sahibi oldu.
"En ince
damarlar, en erken evre tümörler net şekilde görülecek"
AA muhabirine projeye ilişkin açıklamalarda bulunan ODTÜ
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış
Bayram, "Beyin kanaması teşhisinde 'altın standart' olan cihazlar
hastaneye kurulu ve sabittir. Bizim geliştirdiğimiz sistem ise mikrodalga
enerjisiyle kanamanın sesini duyan termoakustik taşınabilir bir çözümdür."
dedi.
Sistemin sağlık sorunlarına küresel çözüm getirme
potansiyeline dikkati çeken Bayram, şu ifadeleri kullandı:
"Bu sistem, acil müdahalede ambulansın içinde, henüz
hastaneye varmadan beyin kanamasını tespit edebilecek. Bu sadece bir cihaz
geliştirmek değil, acil tıp prosedürlerini değiştirecek, erken müdahale ile
binlerce hayatı kurtaracak bir yeniliktir. Biz Türkiye'den dünyaya yayılacak
bir teknoloji dalgasının ilk kıvılcımını çaktık, asıl büyük etki bundan sonraki
süreçte, bu teknolojilerin sanayiye ve hayata nüfuz etmesiyle
görülecektir."
Bayram, ultrasonik görüntülemede kullanılan silisyumun
yorulma ve ısınma gibi problemler dolayısıyla artık fiziksel limitlerine
ulaştığını, doğadaki en sert ve ısıyı en iyi ileten malzeme olan elmasın ise
sınırsız bir potansiyel sunduğunu dile getirdi.
Elması seri üretilebilir bir çip haline getirdiklerini
belirten Bayram, "Bu sensörlerin hastanelere girmesiyle, bugün görülemez
denilen en ince damarların, en erken evre tümörlerin net şekilde görüldüğü bir
elmas çağı başlayacak. Elmas membranlı sensörlerimiz teknoloji alanında
Ankara'nın 'Elmas Vadisi' diye anılacağı bir platform teknolojisinin
öncüleridir." ifadelerini kullandı.
"En çetin
koşullarda bile 'duyabilen' yeni bir duyu"
Prof. Dr. Bayram, "Işıkla Duyan" sistemi
bünyesinde geliştirdikleri Fiber Optik MEMS mikrofonun, enerjiyi ve ses
verisini yalnızca ışıkla taşıyabildiği bilgisini paylaştı.
Mikrofonun MR cihazlarının içindeki elektriksel gürültüden
de etkilenmediğini belirten Bayram, "Bu teknolojiyi, sadece bir mikrofon
olarak değil, en çetin koşullarda bile 'duyabilen' yeni bir duyu olarak
düşünebiliriz. Bu yenilik, savunma sanayiinden uzay teknolojilerine kadar, daha
önce öngörülmeyen uygulama alanlarının kapısını aralayan bir anahtardır."
dedi.
Bayram, "Beyin Gibi Düşünen" sistemi bünyesindeki
MEMS Nöristör'ün de beynin verimliliğini taklit eden, bellek ve işlemciyi birleştiren
bir aygıt olduğunu dile getirerek, "Asıl hedefimiz, yapay zekayı uzak
devasa sunucular yerine her cihazın içinde, veriyi buluta göndermeden
işleyebilen, güvenli ve çevreci bir yapıya kavuşturmaktır." açıklamasında
bulundu.
Akademik bilgiyi ticarileştirerek korumayı ve fikri
mülkiyete dönüştürmeyi amaçladıklarını vurgulayan Bayram, MEMS Nöristör gibi
teknolojilerin enerji krizine çözüm getireceğini ve sanayi işbirlikleriyle
güçlendiğinde Türkiye'nin teknoloji ihracatında katlamalı büyüme sağlayacağını
ifade etti.
Kaynak: AA