ABD’de yapılan bir araştırmada, deneysel TOFA bileşiğinin obez farelerde besin tüketimini değiştirmeden dört haftada ortalama yüzde 18 kilo kaybı sağladığı görüldü.
Kilo verme ilaçlarının çoğu, iştahı ve besin alımını
azaltarak etki gösteriyor. Ancak deneysel bir bileşik üzerinde yapılan yeni
çalışma, obeziteyle mücadelede farklı bir yaklaşımın mümkün olabileceğini
ortaya koydu.
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmada,
5-tetradecyloxy-2-furoic acid (TOFA) adı verilen bileşiğin obez erkek farelerde
dört hafta içinde ortalama yüzde 18 kilo kaybı sağladığı belirlendi. Üstelik bu
süreçte hayvanların ne kadar beslendiğinde bir değişiklik olmadı.
Kilo kaybının büyük bölümü vücut yağından gerçekleşirken,
kas ve diğer yağsız dokuların büyük ölçüde korunduğu görüldü.
Enerji harcaması
yüzde 18'e kadar arttı
California Üniversitesi Berkeley'den araştırmacılar,
fareleri obezite gelişene kadar yüksek yağlı diyetle besledi. Ardından
hayvanlara dört hafta boyunca günde iki kez ağız yoluyla TOFA verildi.
Araştırmanın kıdemli yazarı ve UC Berkeley metabolizma
biyoloğu Anders Näär, besin alımının ve fiziksel aktivitenin değişmediğini,
vücut sıcaklığının da yükselmediğini ancak tüm vücudun enerji harcamasının
yüzde 18'e kadar arttığını belirtti.
TOFA'nın farelerin daha fazla hareket etmesine yol açmadığı
veya besinlerden alınan kalorilerin emilimini engellemediği bildirildi. Bunun
yerine bileşiğin, vücudun yağları işleme ve enerjiyi kullanma biçimini
değiştirdiği görüldü.
Yağ üretimini
yavaşlatıp yağ yakımını artırıyor
Araştırmacılara göre TOFA iki şekilde etki gösteriyor.
Bileşik, yeni yağ üretimini yavaşlatırken aynı zamanda hücrelerin yağı alıp
enerji için yakmasına yardımcı oluyor.
Bununla birlikte enerji harcamasındaki artışın tamamından
hangi hücresel süreçlerin sorumlu olduğu henüz net olarak bilinmiyor.
Araştırmacılar, yağ üretimini yavaşlatan ve yağ yakımını
artıran iki ayrı yöntemi bir arada kullanarak TOFA'nın etkilerini yeniden
oluşturabileceklerini düşündü. Ancak bu kombinasyon, TOFA ile aynı sonuçları
vermedi.
Näär, iki etkinin tek bir molekülde bulunmasının önemli
göründüğünü ancak bunun nedenini henüz tam olarak anlamadıklarını ifade etti.
Kan şekeri ve
karaciğer yağlanmasında da etkili oldu
İlk kez 1970'li yıllarda üretilen ve uzun süredir
laboratuvar araştırmalarında kullanılan TOFA'nın etkileri yalnızca kilo
kaybıyla sınırlı kalmadı.
Tedavinin kan şekeri ve insülin seviyelerini düşürdüğü,
farelerin glikoza verdiği yanıtı iyileştirdiği ve kan ile karaciğerdeki yağ
miktarını azalttığı belirlendi.
Diğer deneylerde TOFA'nın karaciğerde yağ birikimi,
inflamasyon ve skarlaşma dahil olmak üzere yağlı karaciğer hastalığı
belirtilerini de azalttığı görüldü.
Näär, TOFA'nın kasları doğrudan koruduğuna ilişkin bir bulgu
olmadığını vurguladı. Farelerin normal şekilde beslenmeye devam etmesi
nedeniyle kaybedilen ağırlığın büyük bölümünün yağdan kaynaklandığı
değerlendirildi.
Semaglutid ve
tirzepatid ile birlikte denendi
Araştırmacılar daha sonra düşük doz TOFA'yı GLP-1 temelli
ilaçlar semaglutid ve tirzepatid ile birlikte kullandı. Bu ilaçlar, büyük
ölçüde iştahı azaltarak besin alımını düşürüyor.
Kombinasyonların, tedavilerin tek başına uygulanmasına
kıyasla daha fazla kilo kaybı ve metabolik iyileşme sağladığı görüldü.
Araştırmacılara göre iki yaklaşım vücudun enerji dengesinin
farklı taraflarında etkili oluyor. Semaglutid ve tirzepatid enerji alımını
azaltırken TOFA farelerde enerji harcamasını artırıyor.
Näär, bu nedenle kombinasyon tedavisinin ilgi çekici
olduğunu ve mekanizmaların birbirini tekrarlamak yerine tamamlayabileceğini
belirtti.
Ayrı bir deneyde TOFA verilen farelerin tedavi sona erdikten
sonra kilolarını daha uzun süre koruduğu, semaglutid verilen farelerin ise
besin tüketimleri arttıkça hızla yeniden kilo aldığı gözlendi.
Henüz insanlarda test
edilmedi
Araştırmacılar, kombinasyon deneylerinin kısa süreli
olduğunu ve az sayıda fare üzerinde gerçekleştirildiğini vurguladı. Ayrıca
çalışmada kullanılan canlı hayvanların tamamının erkek olması nedeniyle
TOFA'nın dişi farelerde benzer etkiler gösterip göstermeyeceği henüz
bilinmiyor.
TOFA bugüne kadar insanlarda test edilmedi. Bileşiğin etkili
olduğu en düşük doz da henüz bilinmiyor ve tıbbi kullanım için gerekli güvenlik
testleri yapılmış değil.
Çalışmanın üç yazarı arasında yer alan Näär ve iki
araştırmacı, TOFA'yı potansiyel bir tedavi olarak geliştiren ReRx
Therapeutics'in kurucu ortakları ve hissedarları arasında bulunuyor.
Araştırmacılar bundan sonraki aşamada sıçanlarda ve
fizyolojisi insanlara daha yakın büyük hayvanlarda toksikoloji ve etkinlik
çalışmaları yapmayı planlıyor. İnsanlarda klinik çalışmalara başlanabilmesi
için öncelikle bu araştırmaların tamamlanması gerekiyor.
Araştırmacılara göre TOFA şu aşamada yeni bir kilo verme
tedavisi olarak değerlendirilemiyor. Ancak bulgular, vücudun yalnızca daha az
kalori alarak değil, aldığı enerjiyi kullanma biçiminin değiştirilmesi yoluyla
da yağ kaybedebileceğine işaret ediyor.
Kaynak: Medimagazin
