Virginia Tech Fralin Biomedical Research Institute
araştırmacıları, kalori, karbonhidrat, yağ, protein, su, tuz ve ağırlık
açısından birbirine çok yakın şekilde eşleştirilen minimal işlenmiş ve ultra
işlenmiş öğünlerin vücutta farklı metabolik yanıtlar oluşturduğunu belirledi.
Nature Metabolism dergisinde 5 Ekim'de yayımlanan çalışmada,
ultra işlenmiş öğünlerin daha yüksek insülin yanıtına yol açtığı, enerji
harcamasını artırdığı ancak enerji üretiminde daha az karbonhidrat yakılmasına
neden olduğu görüldü.
Araştırmacılar ayrıca iki öğünün beynin motivasyon ve ödülle
ilişkili bölgelerinde farklı tepkiler oluşturduğunu saptadı.
Besin içerikleri
neredeyse aynıydı
Araştırmaya 18-45 yaşları arasındaki sağlıklı yetişkinler
dahil edildi. Çalışmanın tamamında 57 kişi yer alırken bunların 32'si hem
fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) hem de metabolizma testlerini
tamamladı.
Katılımcılar, aralarında en az üç gün bulunan iki ayrı
seansta hem minimal işlenmiş hem de ultra işlenmiş öğünleri tüketti. Böylece aynı
kişinin iki farklı öğüne verdiği yanıt karşılaştırılabildi.
Metabolizma testleri için katılımcılar gece boyunca aç
kaldıktan sonra araştırma merkezine geldi. Başlangıç ölçümlerinin ardından
katılımcılara 300 kalorilik öğünlerden biri verildi ve öğünü tüketmeleri için
10 dakika süre tanındı.
Ultra işlenmiş öğünde fıstık ezmeli ve reçelli sandviçten
bir parça, işlenmiş hindi eti, sebze cipsi, kurabiye, kahvaltılık gevrek ve
hazır patates püresi yer aldı.
Minimal işlenmiş öğün ise dilimlenmiş muz, kurutulmuş yaban
mersini, peynir ve yumurtadan oluştu.
Çalışmanın ilk yazarı Zach Hutelin, iki öğünün karbonhidrat,
yağ, protein, kalori, su ve tuz açısından yüzde 1'lik fark içinde
eşleştirildiğini belirterek, “Bu öğünlerin besin etiketleri olsaydı neredeyse
tamamen aynı görünürdü” dedi.
İnsülin yanıtı daha
yüksek bulundu
Katılımcılardan yemek öncesinde, yemekten hemen sonra ve
takip eden üç saat boyunca altı kez daha kan örneği alındı.
Araştırmacılar insülin yanıtı, enerji harcaması ve
karbonhidrat oksidasyonu dahil olmak üzere yemek sonrası metabolik
değişiklikleri inceledi.
Hutelin, tüm metabolik ölçümlerde farklılık görülmesinin
kendilerini şaşırttığını belirterek, ultra işlenmiş gıdanın ardından insülin
yanıtının çok daha yüksek olduğunu ve kan şekerinin bir miktar daha yüksek
düzeyde, daha uzun süre kaldığını söyledi.
Araştırmacılar, uzun süre yüksek seyreden kan şekeri
düzeylerinin diyabet gibi hastalıkların riskini artırabileceğine dikkat çekti.
Beynin ödül sistemi
de farklı yanıt verdi
Araştırmanın bir diğer bölümünde katılımcılara fMRI
sırasında besin içeriği açısından eşleştirilmiş minimal ve ultra işlenmiş
gıdaların fotoğrafları gösterildi.
Katılımcılardan aynı zamanda gördükleri gıdalara ne kadar
para ödemeye istekli olduklarını belirtmeleri istendi.
Sonuçlarda özellikle öğrenme, motivasyon ve ödül
süreçleriyle ilişkili ventral striatum ve nucleus accumbens bölgelerinde dikkat
çekici farklılıklar görüldü.
İki öğünün ardından karbonhidratların enerji için kullanılma
biçimindeki farklılıkların, beynin yiyecek görüntülerine verdiği yanıtlarla
ilişkili olduğu belirlendi.
Katılımcılar ultra işlenmiş veya minimal işlenmiş
yiyeceklerden biri için daha fazla ödeme yapmaya istekli olduklarını
bildirmedi. Ancak araştırmacılara göre bulgular, gıdanın işlenme biçiminin
oluşturduğu metabolik değişikliklerin beynin gıda uyaranlarına verdiği
yanıtlarla bağlantılı olabileceğini gösterdi.
Daha geniş
araştırmalara ihtiyaç var
Araştırmacılar, çalışmanın yalnızca bir çift 300 kalorilik
öğünü ve genç, sağlıklı yetişkinleri kapsadığına dikkat çekti.
Çalışmanın kıdemli araştırmacılarından Alex DiFeliceantonio,
gelecekte farklı yaş ve sağlık gruplarında, daha büyük öğünlerle ve daha uzun
süreli çalışmalar yapılmasını planladıklarını belirtti.
Araştırmada protein miktarı eşleştirilmiş olsa da protein
kaynaklarının farklı olduğu, ultra işlenmiş öğünün daha fazla katkı maddesi
içerdiği ve gıdaların fiziksel ve kimyasal yapılarının ayrıntılı olarak
değerlendirilmediği de bildirildi.
DiFeliceantonio, bundan sonraki çalışmalarında ticari katkı
maddeleri veya belirli işleme yöntemleri gibi faktörlerin metabolik yanıtları
nasıl etkilediğini araştırmak istediklerini söyledi.
Kaynak: Medimagazin
