Avrupa’daki bazı ülkelerde tedavi için bekleme süreleri yılları bulabiliyor. Uzmanlar, bunun hastalar açısından gerçek sonuçları olduğu konusunda uyarıyor. Euronews Health, farklı kategorilerdeki bekleme sürelerini yakından inceledi.
İngiltere'de bir uzman doktora görünmesi gereken her 10
hastadan birinden fazlasının randevu almak için bir yıldan uzun süre
beklediğini biliyor muydunuz? Ya da Slovenya’da hastaların yalnızca kalça
protezi ameliyatı için yaklaşık iki yıl, yani 667 gün beklediğini?
Bu veriler, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütünün (OECD)
2025 Sağlığa Bakış raporundan geliyor. Rapor, Avrupa’nın en acil kamu sağlığı
politikası sorunlarından birine, yani bekleme sürelerine ışık tutuyor.
Bunlar Avrupa’daki en kötü veriler arasında olabilir. Ancak
bekleme krizi iki ülkeyle sınırlı değil, çok daha derin bir sorun.
Raporda, "Tedaviden beklenen faydaların ertelenmesi,
hastaların gerekenden daha uzun süre ağrı ve engellilikle yaşamaya devam etmesi
anlamına geliyor ve müdahale sonrasında hastaların sağlık sonuçlarını
kötüleştirebilir." denildi.
Peki Avrupa’da hastaları en uzun süre bekleten ülkeler
hangileri? Kıta genelinde sorun ne kadar ciddi? Hastalar ameliyat için gerçekte
ne kadar beklemek zorunda kalıyor?
OECD raporu, sağlık hizmetlerinin farklı alanlarında uzun
bekleme süreleri olduğunu ortaya koyuyor. 2023 itibarıyla birçok Avrupa
ülkesinde bir pratisyen hekime (GP) ya da hemşireye randevu almak bile en az
bir hafta sürüyor.
Almanya ve Fransa’da hastaların beşte biri yalnızca bir
pratisyen hekime görünmek için haftalarca bekliyor. İsveç’te hastaların yüzde
23’ü bir pratisyen hekim ya da hemşireye görünmek için bir haftadan uzun süre
bekliyor. Fransa ve Almanya’da bu oran beşte bir, yani yüzde 20; İngiltere'de
ise yüzde 18 ile buna yakın seviyede.
Altı ila yedi gün bekleyenler de hesaba katıldığında oranlar
daha da yükseliyor: İsveç’te yüzde 30, Fransa’da yüzde 28, İngiltere'de yüzde
27 ve Almanya’da yüzde 26.
Ülkeler arasındaki bekleme süreleri, metodolojik
farklılıklar nedeniyle doğrudan karşılaştırılabilir olmayabilir.
Uzman Doktora Görünmek İçin Yıllarca Beklemek
Avrupa genelinde bazı hastalar için bir uzman doktora
görünmek amacıyla bir yıldan fazla beklemek gerçek bir durum.
Bu konuda en fazla öne çıkan ülke İngiltere. Hastaların
yüzde 11’i uzman doktor randevusu için bir yıldan uzun süre beklediğini
bildirdi. Fransa ve Almanya’da bu oran yüzde 2.
Ancak daha kısa bekleme süreleri de aslında pek kısa değil.
Fransa’da hastaların beşte ikisinden fazlası, yani yüzde 43’ü, iki ay ile bir
yıl arasında bekliyor. Fransa’yı yüzde 32 ile İngiltere, yüzde 29 ile İsveç ve
yüzde 22 ile Almanya izliyor.
Katarakt Ameliyatı İçin Aylarca Beklemek
Katarakt ameliyatı için bekleme süreleri de benzer bir tablo
ortaya koyuyor. Bu gösterge, uzman değerlendirmesinden tedaviye kadar üç aydan
uzun süre bekleyen hastaların oranını ölçüyor.
Norveç’te 2024’te bu ameliyata ihtiyaç duyan hastaların
beşte dördü, yani yüzde 81’i, üç aydan uzun süre bekledi. Finlandiya yüzde 71
ile onu yakından takip etti.
İngiltere ve Portekiz’de hastaların yüzde 58’i, İspanya’da
ise yüzde 53’ü üç aydan uzun süre bekledi. Polonya yüzde 13, Macaristan yüzde
17, İsveç yüzde 22 ve İtalya yüzde 27 ile çok daha düşük oranlara sahipti.
Katarakt Bekleme Süresi Pandemi Öncesinden Daha Uzun
Takip edilen dokuz Avrupa ülkesi arasında, katarakt
ameliyatı için bekleme süreleri 2024’te 2019’a kıyasla yedi ülkede arttı.
Yalnızca Polonya ve Macaristan’da düşüş görüldü. Bu durum, COVID-19
pandemisinin sağlık sistemleri üzerindeki kalıcı etkisini yansıtıyor.
İngiltere'de üç aydan uzun bekleyen hastaların oranı iki
kattan fazla artarak yüzde 22’den yüzde 58’e yükseldi. Norveç’te ise bu oran
yüzde 65’ten yüzde 81’e çıktı.
Bu veriler, pandemi sonrasında sağlık sistemleri üzerindeki
baskının sürdüğüne işaret ediyor.
Kalça Protezi: Slovenya’da Bekleme Süresi İki Yıla Yaklaşıyor
Kalça protezi ameliyatı için medyan bekleme süresi de dikkat
çekici. Slovenya’da hastalar 2024’te medyan olarak 667 gün bekledi. Bu süre iki
yıla yakın.
Polonya’da bekleme süresi 343 günle bir yılın üzerindeydi.
Onu 209 günle Macaristan ve 174 günle İngiltere izledi. Bunlar medyan değerler;
yani hastaların yarısı burada belirtilen gün sayısından daha uzun süre bekledi.
York Üniversitesinden Luigi Siciliani, European Journal of Public Health’te yayımlanan yakın tarihli bir makalesinde, "Acil olmayan sağlık hizmetleri için bekleme süreleri, hastaların sağlık hizmetlerine erişmek için haftalar ya da aylar beklemek zorunda kaldığı birçok sağlık sisteminde önemli bir sağlık politikası sorunudur." diye yazdı.
Peki bekleme süreleri ülkeler arasında neden bu kadar
farklılık gösteriyor? OECD’ye göre bekleme listeleri genellikle sağlık
hizmetlerine yönelik talep ile bu hizmetlerin arzı arasındaki dengesizlikten
kaynaklanıyor.
Siciliani, bekleme sürelerinin ülkeler arasında büyük
farklılık göstermesinin kapasite kısıtları, finansman kararları, sağlık
personeli sayısı ve yaşlanan nüfus ile teknolojik yeniliklerin tetiklediği
artan sağlık hizmeti talebiyle uyumsuzluk gibi nedenlerden kaynaklandığını
belirtti.
Eurostat’a göre bekleme süresi, acil tıbbi bakımda
karşılanmamış ihtiyaçların da önemli nedenlerinden biri.
Kaynak: Euronews - Servet Yanatma