Toplam doğurganlık hızı 2001'de 2,38 çocukken 2025'te 1,42 olarak gerçekleşti ve bu durum son 9 yıldır doğurganlığın nüfusun yenilenme düzeyi olan 2,1'in altında kaldığını gösterdi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin doğum istatistiklerini açıkladı.
Buna göre 2025'te canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374
olarak kayıtlara geçti. Geçen yıl canlı doğan bebeklerin yüzde 51,4'ü erkek,
yüzde 48,6'sı kız oldu.
Bir kadının doğurgan olduğu dönem (15-49 yaş grubu) boyunca
doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden "toplam doğurganlık
hızı", 2001'de 2,38 çocukken 2014'ten itibaren aralıksız düşüş eğilimine
girerek 2025'te 1,42 çocuk olarak gerçekleşti. Bu durum son 9 yıldır nüfusun
yenilenme seviyesi olan 2,1'in altında kaldığını gösterdi.
Toplam Doğurganlık Hızının Geçen Yıl En Yüksek Gerçekleştiği
İl Şanlıurfa Oldu
Buna göre, geçen yıl en yüksek toplam doğurganlık hızı 3,15
çocukla Şanlıurfa'da kaydedildi. Bu ili 2,53 ile Şırnak, 2,23 ile Mardin
izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu il ise 1,09 çocuk ile Bartın
oldu. Bu illerin ardından 1,1 çocukla İzmir, 1,11'er çocukla Eskişehir, Ankara
ve Zonguldak geldi.
Toplam doğurganlık hızı 2017'de nüfusun yenilenme seviyesinin
altına düşmüştü. O yıl 57 ilin toplam doğurganlık hızı 2,1'in altında iken
2025'te söz konusu il sayısı 76'ya çıktı.
Bu hızın 1,5'in altında kaldığı il sayısı 2017'de 4 iken
2025'te 59 oldu. Toplam doğurganlık hızının 3 çocuk ve üzerinde olduğu il sayısı
2017'de 10 iken 2025'te sadece Şanlıurfa kaldı.
Toplam doğurganlık hızının Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri
ortalaması 2024 yılında 1,34 çocuk olarak kayıtlara geçti. AB üyesi 27 ülkenin
toplam doğurganlık hızları incelendiğinde, 2024 yılında en yüksek toplam
doğurganlık hızına sahip ülke 1,72 çocukla Bulgaristan oldu. En düşük
doğurganlık hızına sahip ülke ise 1,01 çocuk ile Malta olarak kayıtlara geçti.
Toplam doğurganlık hızı 2025'te binde 1,42 çocuk olan
Türkiye, AB üyesi ülkeler arasında 11. sırada yer aldı.
Eğitim Seviyesi Yükseldikçe Doğurganlık Hızı Düşüyor
Annenin eğitim durumuna göre toplam doğurganlık hızı
incelendiğinde, 2025'te en yüksek toplam doğurganlık hızı ilkokul mezunu
anneler için 2,51 çocuk iken en düşük toplam doğurganlık hızı yüksek öğretim
mezunu anneler için 1,24 çocuk olarak kaydedildi.
Çalışma kapsamında, Mekansal Adres Kayıt Sistemi'nin (MAKS)
kullanılmaya başlanmasıyla fiili kent-kır yapısını daha doğru yansıtan
"yoğun kent, orta yoğun kent ve kır" ayrımında oluşturulan yeni bir
sınıflama da yapıldı.
Buna göre, 2025'te kır olarak sınıflandırılan yerlerde
toplam doğurganlık hızı 1,75 çocuk iken orta yoğun kent olarak sınıflandırılan
yerlerde 1,53 ve yoğun kent olarak sınıflandırılan yerlerde 1,33 çocuk oldu.
Bin nüfus başına düşen canlı doğum sayısını ifade eden kaba
doğum hızı, 2001 yılında binde 20,3 iken 2025'te binde 10,4 oldu. Buna göre,
2001'de bin nüfus başına 20,3, 2025'te ise 10,4 doğum düştü.
Doğurganlık Hızının En Yüksek Olduğu Yaş Grubu 25-29
Belli bir yaş grubunda bin kadın başına düşen ortalama canlı
doğan çocuk sayısını ifade eden "yaşa özel doğurganlık hızı", 2001
yılında en yüksek binde 144 ile 20-24 yaş grubunda iken 2025 yılında binde 96
ile 25-29 yaş grubunda görüldü. Bu durum, doğurganlığın kadının daha ileri
yaşlarında gerçekleştiğini gösterdi.
Adölesan doğurganlık hızı, 15-19 yaş grubunda bin kadın
başına düşen ortalama canlı doğan çocuk sayısını ifade ederken 2001 yılında
binde 49 olan söz konusu hız 2025 yılında binde 9'a geriledi. Buna göre, geçen
yıl 15-19 yaş grubundaki her bin kadın başına 9 doğum düştü.
Annenin son iki doğumu arasındaki ortalama süresi
incelendiğinde, bu süre 2020'de 4,6 yıl iken 2025'te 4,8 yıl oldu.
Geçen yıl ikinci doğumunu yapan annelerin ilk
gerçekleştirdiği doğumuyla bu doğumu arasındaki ortalama süre 4,3 yıl olarak
kaydedildi. Doğum yapan annelerden 2025'te üçüncü doğumunu gerçekleştirenlerin
ikinci doğumu ile arasındaki ortalama süre ise 5,5 yıl oldu.
Doğum yapan annelerden 2025'te ikinci doğumunu gerçekleştirenlerin
birinci doğumu arasındaki ortalama sürenin en uzun olduğu ilin geçen yıl 5,5
yılla Kırklareli olduğu görüldü. Bu ili 5,2 yılla Bartın, 5,1'er yılla
Çanakkale, Eskişehir, Kütahya, Bilecik, Denizli ve Bolu izledi.
Annenin ikinci ile birinci doğumu arasındaki ortalama
sürenin en kısa olduğu ilin 2025'te 2,7 yıl ile Şanlıurfa olduğu belirlenirken
bu ili 3 yılla Şırnak, 3,1 yıl ile Muş takip etti.
Doğum Yapan Annelerin Ortalama Yaşı 29,4
Doğumlarını 2001 yılında gerçekleştiren annelerin ortalama
yaşı 26,7 iken 2025 yılında 29,4 oldu. İlk doğumunu geçen yıl gerçekleştiren
annelerin ortalama yaşı ise 27,5 olarak belirlendi.
İlk doğumdaki ortalama anne yaşı illere göre incelendiğinde,
2025 yılında ilk doğumda ortalama anne yaşının en yüksek olduğu il 29 ile
Artvin olurken bu ili 28,9'ar yaşla İstanbul ve Tunceli, 28,7'şer yaşla Rize,
Trabzon ve İzmir takip etti.
İlk doğumdaki ortalama anne yaşının en düşük olduğu iller
ise 24,4 yaş ile Şanlıurfa oldu. Bu ili 24,7 yaşla Ağrı, 24,9 yaşla Muş izledi.
Doğumların Yüzde 3,3'ü Çoğul
Çoğul doğum sayısı 2025 yılında 29 bin 60 oldu. Doğumların
2025'te yüzde 3,3'ü çoğul doğum iken bunların yüzde 96,8'i ikiz, yüzde 3,1'i
üçüz ve yüzde 0,1'i dördüz ve daha fazla bebek olarak gerçekleşti.
Sırasına göre doğumlar incelendiğinde, 2015 yılında
doğumların yüzde 36,1'i ilk, yüzde 31,9'u ikinci, yüzde 18,2'si üçüncü, yüzde
12,8'i ise dördüncü ve üzeri doğum olarak gerçekleşirken 2025'te doğumların
yüzde 42,8'inin ilk, yüzde 30,5'inin ikinci, yüzde 15,5'inin üçüncü, yüzde 10,8'inin
ise dördüncü ve üzeri doğum olarak gerçekleştiği görüldü.
Kaynak: AA