Portekizli ergenler arasındadaha az sorun ve daha az tüketimgörülüyor, ancaken riskli davranışlar giderek daha fazlabirden çokkırılganlıkunsurunu bir arada taşıyan gençlerde yoğunlaşıyor. Bağımlılık Davranışları ve Bağımlılıklar Enstitüsü’nün (ICAD) yeni araştırmasının ana bulgusu bu.

Alkol, tütün, uyuşturucu ve diğer bağımlılık yapıcı davranışların tüketimine ilişkin Çalışma (ECATD-CAD 2024), Portekiz devlet okullarında okuyan ve13 ile 18 yaşarasındaki öğrencilerde bağımlılık davranışlarının sorunlu boyutunu inceliyor.

Sonuçlar, 2019’da yapılan önceki çalışmaya kıyaslagenel olarak olumlu bir gidişataişaret ediyor. ICAD’ye göre, “şiddet içeren davranışlar, kazalar, hastane yatışları, riskli cinsel davranışlar ve olumsuz sonuçlar doğurabilecek diğer olaylar dahil olmak üzere incelenen tüm sorunlu durumlarda deneyim oranlarında tutarlı bir azalma” kaydedildi.

Bu gelişme,öğrencilerin daha iyi okul performansı bildirdiği, aile denetiminin güçlendiği ve gece dışarı çıkmanın daha seyrek hale geldiğibir bağlamda yaşanıyor. Raporda bu unsurların “riskli davranışlara karşı genel olarak daha koruyucu bir ortam” yarattığı vurgulanıyor.

Olumlu tabloya rağmen ICAD, “pek çok göstergedeen riskli davranışların giderek daha fazlasayıca sınırlı bir ergen grubunda yoğunlaştığı, bu grubun isebireysel ve toplumsal açıdan daha yüksek kırılganlıklatanımlandığı” uyarısında bulunuyor. Bu da toplam tüketici sayısındaki düşüşün, belirli gruplara yönelik müdahale ihtiyacını ortadan kaldırmadığını gösteriyor.

Son dönemdeki alkol tüketimi, özellikle de yasa dışı uyuşturucu kullanımı, hâlâsorunlu durumlarlabağlantılı başlıca etkenlerden biri. Rapora göre bu eğilim 2019’a kıyasla daha da güçlenmiş durumda.

“Psikoaktif madde kullanan öğrenciler grubu; riskli cinsel davranışlar, polisle sorunlar, kişilerarası şiddet, kazalar ve başka ciddi sonuçlar doğurabilecek durumlarda belirgin biçimde daha yüksek oranlar gösteriyor” diyen ICAD, yine de sorunlu olayların çoğunun bir kullanım epizodunun doğrudan ardından gerçekleşmediğinin altını çiziyor.

Raporda yalnızca alkol tüketimi ile çoklu madde kullanımı arasındaki fark da, sorunlu durumlar yaşama olasılığını etkileyen önemli bir unsur olarak ele alınıyor.

Sonuçlara göre, hem alkol hem de yasa dışı uyuşturucu tüketen ergenler, “yalnızca alkollü içki tüketenlere kıyasla kazalara karışma,polisle sorun yaşama, siber zorbalık ve riskli cinsel davranışlaradaha yüksek düzeyde bulaşma” gösteriyor.

Farklı bağımlılık yapıcı davranışların sorunlu boyutlarının analizinde,alkol kullanımında zevk, eğlenme ve sosyalleşme motivasyonlarının hâlâ baskınolduğu görülüyor.

Buna karşın ICAD, hatırı sayılır bir genç kesimin alkolü sorunlarını unutma amacıyla tükettiğini belirtiyor. Enstitüye göre bu, “genellikle zararlı tüketim kalıplarının ve bağımlılığın gelişmesiyle bağlantılı bir gösterge”.

Raporda ayrıca, esrar söz konusu olduğunda tüketicilerin çoğunda bağımlılık riski göstergeleri görülmese de “yüksek riskli olarak sınıflandırılan tüketicilerin oranında artışyaşandığı, bunun da hiçbir risk göstermeyen grubun büyümesiyle yan yana seyrettiği” belirtiliyor.

Maddesiz bağımlılık davranışları içindesosyal ağlar hâlâ başlıca kaygı kaynağıolarak öne çıkıyor; gençlerin önemli bir bölümü bu platformlarda geçirdikleri sürenin aşırı olduğunu kabul ediyor.

Dijital oyunlarda, yalnızca çevrim içi oynanan video oyunları da dahil olmak üzere, sorunlu kullanım göstergeleri önceki çalışmaya kıyasla genel olarak istikrarlı seyrediyor. Buna karşılıkpara karşılığı kumar oyunları, hâlâ ergenlerin azınlığını kapsasa da yaygınlık açısından artış gösteriyor; ancak bu artışa, yatırılan meblağları artırma ihtiyacı gibi sorunlu boyuta ilişkin göstergelerde hafif bir gerileme eşlik ediyor.

Kız ve erkek öğrenciler arasında da önemli farklar bulunuyor. Erkekler, polisle yaşanan sorunlar ile dijital oyun ve para karşılığı kumar oyunlarında ortaya çıkan riskler bakımından daha yüksek düzeyde yer alıyor. Kızlar ise sosyal ağların sorunlu kullanımı ve duygusal zorluklarla baş etmek için alkole yönelme açısından öne çıkıyor.

Toplumsal ve ailevi faktörler de etkili.Sorunlu davranışlarla en çok ilişkilenen profil; düşük okul başarısı, zayıf ebeveyn denetimi, sık gece dışarı çıkma ve daha düşük fiziksel ve duygusal iyi oluşla tanımlanıyor. Buna karşılık iyi okul performansı, güçlü aile gözetimi ve yüksek iyi oluş düzeyi koruyucu etkenler olarak öne çıkıyor.

Bölgelere göre yapılan analiz, önceki çalışmaya oranla bazı değişimleri de ortaya koyuyor. Alentejo, en fazla olumsuz göstergeyi barındıran bölge olarak öne çıkarken, onu Azor Adaları Özerk Bölgesi izliyor. Lizbon ise 2019’da olduğu gibi en kırılgan bölge konumunu artık korumuyor.

Kaynak: Euronews Sağlık