Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) hava kalitesi tavsiyelerinde belirlenen ince partikül madde seviyelerine ulaşılması, her yıl 9,4 milyon kişinin hayatını kurtarabilir. Yeni bir araştırmaya göre, azot dioksit seviyelerinin düşürülmesi de yaklaşık 1,1 milyon kişinin ölümünü önleyebilir veya geciktirebilir.

Cambridge Üniversitesi araştırmacıları tarafından hazırlanan ve 10 Kasım'da yayımlanan rapor, dünya liderlerinin Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'nde iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerini ele aldığı bir dönemde açıklandı.

Dış ortam hava kirliliği, dünya genelinde insan sağlığını tehdit eden en önemli çevresel sorunlardan biri. Kalp ve akciğer hastalıklarının yanı sıra demans gibi sağlık sorunlarının da ortaya çıkmasında etkili oluyor.

DSÖ, 2021 yılında hava kalitesi kılavuzunu güncelleyerek bazı kirleticiler için önerilen yıllık sınır değerleri düşürmüştü.

Buna göre, ince partikül madde (PM2.5) için önerilen yıllık üst sınır metreküp başına 10 mikrogramdan 5 mikrograma, azot dioksit (NO2) içinse 40 mikrogramdan 10 mikrograma indirildi.

Ancak özellikle düşük ve orta gelirli ülkeler başta olmak üzere birçok ülke bu hedeflerin oldukça gerisinde.

Araştırmaya dahil edilen 136 ülkede yıllık ortalama PM2.5 yoğunluğu metreküp başına 30,44 mikrogram olarak ölçüldü. Bu oran, DSÖ'nün önerdiği sınırın altı katından fazla.

Araştırmacılara göre hava kirliliğinin azaltılmasından en büyük faydayı düşük ve orta gelirli ülkeler görebilir. Bu ülkeler, hava kirliliğinin sağlık üzerindeki yükünü en ağır şekilde taşıyor.

Araştırmanın yazarları, hızlı kentleşme, ekonomik büyüme ve otomobil başta olmak üzere motorlu araç kullanımının artmasının bu ülkelerde hava kalitesini genel olarak kötüleştirdiğine dikkat çekiyor.

Araştırmanınortak yazarlarından Cambridge Üniversitesi'nden Haneen Khreis, DSÖ'nün hava kalitesi hedeflerine ulaşmanın kolay olmayacağını belirterek, düşük ve orta gelirli ülkelerin nüfusları ve şehirleri büyürken daha sağlıklı bir gelecek oluşturmak için önemli bir fırsata sahip olduğunu söyledi.

Hava kirliliğinin azaltılması yalnızca erken ölümleri önlemekle kalmayabilir; kalp ve akciğer hastalıklarının görülme sıklığını da önemli ölçüde düşürebilir.

Araştırmaya göre, PM2.5 seviyelerinin DSÖ'nün önerdiği düzeye indirilmesiyle her yıl, 2,8 milyon daha az kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) vakası, 1,1 milyon daha az demans vakası, 7,3 milyon daha az koroner kalp hastalığı vakası ve 2,3 milyon daha az inme vakası görülebilir.

Araştırmacılar, önlenebilecek ölümlerin büyük bölümünün kalp krizi ve inmelerden kaynaklandığına dikkat çekerek, hava kirliliğiyle mücadelenin kalp ve damar hastalıklarının azaltılması açısından da önem taşıdığını vurguluyor.

Daha temiz havanın faydaları halk sağlığıyla sınırlı kalmayacak, önemli ekonomik kazanımlar da sağlayabilecek.

Araştırmaya göre, DSÖ'nün hava kalitesi tavsiyelerine uyulması, ölüm riskinin azalması sayesinde yıllık 8,4 trilyon uluslararası dolar (Int$) tutarında toplumsal refah artışı sağlayabilir. Satın alma gücü farklılıklarına göre hesaplanan bu miktar, araştırmaya dahil edilen 136 ülkenin toplam gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 10,7'sine denk geliyor.

Hava kirliliğinin azaltılması, sağlık harcamalarını düşürerek ve iş gücü verimliliğini koruyarak doğrudan ekonomik tasarruf da sağlayabilir.

DSÖ'nün önerdiği hava kalitesi seviyelerine ulaşılması halinde her yıl koroner kalp hastalığı için 11,8 milyar, inme için 5,9 milyar ve demans için 8,6 milyar uluslararası dolar tutarında doğrudan sağlık harcaması tasarrufu elde edilebileceği hesaplanıyor.

Bunlara, çalışanların sağlığını koruyarak iş gücü verimliliğinde sağlanabilecek on milyarlarca dolarlık kazanım da ekleniyor.

Kaynak: Euronews