Genetikgibi bazı risk faktörleri değiştirilemezken;hava kirliliğigibi unsurlar da toplumsal sorunları yansıtıyor. Öte yandan demanstan korunma noktasında yaşam tarzına bağlı değiştirilebilir risk faktörleri öne çıkıyor.
ABDve Çin'deki araştırmacılar tarafından yürütülen ve Neurology Open Access gazetesinde yayınlanan yeni bir çalışma, orta yaşlardaki üç risk faktörünün ileriki yaşlardademansbaşlangıcını geciktirdiğini ortaya koydu.
Ortalama 26 yıllık bir süreyi kapsayan ve 12 bin 409 katılımcının sağlık verilerini inceleyenaraştırmaekibi; normal kan basıncına sahip olmanın,diyabethastası olmamanın vesigarakullanmamanın zihinsel olarak sağlıklı fazladan 13 yıla karşılık geldiğini bildirdi.
Söz konusu risk faktörleri için 45 ila 65 yaş arası dönemin kritik önem taşıdığı vurgulandı. Tansiyon, şeker hastalığı ve sigaranın doğrudan etkilediği damar sağlığının orta yaşlarda korunmasının önemi hatırlatıldı.
Araştırmacılar, orta yaşta damar sağlığını korumanın demansız yaşam süresini 12,6 yıla kadar uzatabileceğini ifade etti. Damar riskinin zamana bağlı olarak ifade edilmesinin, hem kalp-damar hem de zihinsel sağlığı korumaya yönelik önleyici stratejileriteşvikedeceği kaydedildi.
Analizde cinsiyet, ırk, yaş, fiziksel aktivite düzeyleri veAlzheimerriskini artıran APOE4 geninin varlığı gibi faktörler de dikkate alındı.
Belirlenen üç risk faktörünün tamamını taşıyan bireylerin hem daha erken yaşta demanstan etkilendiği hem de daha erken hayatını kaybettiği bildirildi.
Epidemiyolog Josef Coresh, beyin sağlığını on yıldan uzun süre koruma stratejisi olarak orta yaşlarda bu faktörlerden kaçınılması gerektiğini açıkladı. Coresh, 55 yaşından sonra Amerikalıların yüzde 42'sinin demans riski taşıdığıgözönüne alındığında, hastalığı geciktirecek yeni yöntemler bulmanın önemine dikkati çekti.
Araştırma verilerinde öne çıkan diğer bulgular da paylaşıldı. Üç risk faktörünün tamamını taşıyan kadınların araştırma başlangıcından itibaren ortalama 18,1 yıl demanstan uzak yaşadığı, erkeklerde ise bu sürenin 16,6 yıl olduğu belirtildi.
Beyaz katılımcılar için bu süre ortalama 19,6 yıl olurken, Siyah katılımcılarda 16 yıl olarak kaydedildi. Bu durumun bilinen sağlık eşitsizliklerini ortaya koyduğu ifade edildi.
Gelecekte yapılacak araştırmaların; sigarayı bırakmak veya kan basıncını düşürmek gibi değişikliklerin demans riski üzerindeki etkilerini inceleyebileceği kaydedildi.
Dünya genelinde her yıl 10 milyon kişinin demanstan etkilendiği ve bu sayının ilerleyen dönemde artmasının beklendiği aktarıldı.
Kaynak: TRT Haber
