Nomofobi, telefondan ayrı kalma korkusu olarak tanımlanabilen bir fobi türüdür. Kişiler, telefonundan ayrı kaldığında kendisini kötü hissedebilir. Telefondan ayrı kalma düşüncesi dahi kişinin kaygı yaşamasına neden olur. Bu durum, kişinin günlük yaşantısını olumsuz yönde etkileyecek kadar şiddetli bir şekilde ortaya çıkabilir. Son dönemlerde nomofobi, özellikle gençlerde daha sık rastlanan bir durum haline gelmiştir.

Nomophobia ne demek?

Nomofobi (no mobile phobia), mobil cihazlardan uzak kalma korkusunu ifade eden bir terimdir. Bu fobinin Türkçe karşılığı ise telefonsuz kalma korkusudur. Kişilerin telefonundan ya da direkt olarak internetten ayrı kalması halinde ortaya çıkan bir fobi türüdür. Telefonun şarjının bitmesi, telefonu unutmak ya da telefonun bozulması dahi kişinin fobisini tetikleyebilir. Bunları düşünmek bile kişinin kaygı ve stres seviyesinin artmasına neden olur.

Telefon bağımlılığı ile ilişkisi

Nomophobia, telefon bağımlılığı ile direkt olarak ilişkili bir durumdur. Kişinin internete ve sosyal ortamlara erişimi, gün içerisinde telefonlar aracılığı ile gerçekleşir. Aslında direkt olarak telefon bağımlılığı olarak açıklanmaz. Mobil erişim kaybı korkusu olarak değerlendirilebilir. Fakat mobil erişimin telefonlar sayesinde gerçekleşmesi ile bu durum, telefon bağımlılığı şeklinde de değerlendirilir.

Nomofobi Neden Olur?

Nomofobi, uzun süreli ve bilinçsiz internet kullanımı nedeni ile ortaya çıkar. Kişilerin gün içerisinde sürekli olarak telefona bakması, bir süre sonra bağımlılığa neden olur. Sosyal medya uygulamalarında sık vakit geçirilmesi halinde de nomofobi oluşum riski artış gösterir. Kişilerin değer verdiği insanlar ile telefon aracılığı ile bağlantı kurması, telefonsuz kalındığında yalnız kalınacağı düşüncesine yol açabilir. Bu yalnızlık korkusuna bağlı olarak da kişilerde nomofobi görülebilir. Nomofobi nedenleri şöyle bilinir;

Bilinçsiz internet kullanımı

Bilinçsiz internet kullanımı, kişinin ekran süresinin uzamasına neden olur. Ekran süresinin uzaması ise telefon ve internet bağımlılığına neden olarak nomofobi oluşumunu tetikler. İnterneti bilinçsiz bir şekilde kullanmak aynı zamanda kişilerin psikolojik durumunu da etkiler. Özellikle antisosyal kişilik bozukluğu, bu nedenle ortaya çıkar. Bilinçsiz şekilde kullanılan internetin zararları şunlardır:

  • Depresyon
  • İletişim problemleri
  • Göz hastalıkları
  • Sosyal anksiyete
  • Asosyallik
  • Kaygı problemleri
  • Anksiyete bozukluğu

Sürekli telefona bakma alışkanlığı

Sürekli telefona bakma alışkanlığı, özellikle iş hayatında sürekli telefon kullanmak zorunda olan kişilerde daha sık görülür. Bildirim geldi mi ya da bir arama var mı diye kişiler, sürekli olarak telefonu kontrol etme ihtiyacı duyar. İlerleyen dönemlerde bu durum bağımlılık haline gelir. Sürekli telefona bakmanın zararları sadece psikolojik açıdan değil fiziksel açıdan da ortaya çıkar. Uzun süreli telefon kullanımı nedeni ile postür bozuklukları oluşma riski söz konusudur.

Sosyal medya ve bağımlılık

Sosyal medya, uzun süreli kullanımda bağımlılığa neden olur. Özellikle gençlerin sosyal medya kullanması birçok farklı probleme yol açabilir. Bu durum sadece bağımlılık oluşumu ile alakalı değildir. Aynı zamanda kişilerin sosyal medya üzerinden takip ettiği içerikler ve izlediği videolar, psikolojik problemlere neden olabilir. Kişilerde öz güven kaybı ve depresyon oluşumu, sosyal medya nedeni ile daha sık ortaya çıkar.

Nomofobi Belirtileri Nelerdir?

Nomofobi belirtileri, anksiyete ve panik atak belirtileri ile benzer şekilde ortaya çıkar. Kişinin telefonundan uzak kalması, şarjının bitmesi ya da bu durumun sadece düşünülmesi kişilerde aşırı terlemeye neden olabilir. Aynı zamanda aşırı korku ve endişe hali ortaya çıkar. Kişi, ne yapacağını bilemez ve stres seviyesi artış gösterir. Nomofobi belirtileri hem psikolojik hem de fiziksel olarak ortaya çıkabilir.

Telefonsuz kalma kaygısı

Nomofobi belirtileri arasında en yaygın görüleni, telefonsuz kalma kaygısıdır. Böyle bir durum söz konusu olmasa dahi bireyler, telefonsuz kalma ihtimalini düşünmeye başlar. Telefonun olmamasını düşünmek, kişinin strese girmesine neden olur. Kaygılı düşünceler artış gösterir ve sürekli telefonu kontrol etme isteği ortaya çıkar. Oluşan bu düşünceler nedeni ile kişi, endişeye kapılabilir.

Sürekli telefon kontrol etme

Nomofobi nedeni ile kişiler, sürekli olarak telefonlarını kontrol eder. Herhangi bir bildirim gelmemiş olmasına ya da telefon çalmamasına rağmen kontrol ihtiyacı oluşur. Telefon, kişinin önündeyken bile acaba bir şey gelmiş midir diye merak edilir. Bu durum, bağımlılığın ciddi seviyelere ulaşmak üzere olduğunu gösterir. Sürekli telefon kontrol etme belirtileri söz konusu ise psikolojik destek alınması gerekli olabilir.

Aşırı konuşma ve mesajlaşma ihtiyacı

Nomofobi belirtilerinden bir diğeri ise kişinin aşırı konuşma ihtiyacının ortaya çıkmasıdır. Konuşulacak herhangi bir konu olmasa bile birilerini aramak ya da mesaj atmak istenir. Bu durum ise bireylerin telefon kullanımının artış göstermesine neden olur. İlerleyen süreçlerde ise aşırı konuşma hastalığına dönüşebilir. Dışarı çıkıldığında kişi sırf vakit geçirmek için birilerini aramak isteyebilir.

Odaklanma problemleri

Kişide nomofobi söz konusu ise odaklanma problemleri görülebilir. Kişinin tek odağı telefon haline gelir. Telefona sürekli olarak bakmak ister ve sosyal çevresinden kopmaya başlar. Herhangi bir sohbete dahil olmaktan kaçınılır ve konulara odaklanamaz. Telefona bakılmadığı zamanlarda ise kişiler, istemsizce odaklarını kaybeder ve telefona yönelir.

Telefon Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?

Telefon bağımlılığı, kişilerin uyku düzeninin bozulmasına neden olabilir. Bağımlılık nedeni ile kişilerin sosyal ilişkileri zamanla zarar görebilir ve aile yaşantısında problemler ortaya çıkabilir. Aynı zamanda telefon bağımlılığı, kişinin akademik hayatında verimin azalmasına ve başarısızlığa da yol açar. Özellikle odaklanma problemlerine bağlı olarak kişiler, iş ve okul hayatında verimsizleşmeye başlar. Telefon bağımlılığı belirtilerinden bazıları şunlardır;

Günlük hayatı etkilemesi

Telefon bağımlılığı olan kişilerin günlük yaşantısında olumsuz etkiler görülmeye başlar. Kişi, gününün büyük bir kısmına telefonda geçirir. Bu nedenle de arkadaşları ve ailesi ile iletişimi zamanla zayıflar. Sosyal aktiviteler ve fiziksel hareketler azalır. İlerleyen süreçte sosyal anksiyete oluşumu görüşebilir. Telefon bağımlılığı olan kişiler, depresyona daha yatkındır.

Uyku problemleri

Telefon bağımlılığı nedeni ile kişilerde uyku problemleri ortaya çıkar. Kişiler, gece geç saatlere kadar telefonda vakit geçirir. Özellikle okul dönemindeki kişiler ve çalışanlar için bu durum oldukça risklidir. Gece geç saatlerde uyumak ve sabah erkenden uyanmak, verimsiz bir uyku deneyimine neden olur. Uyku düzeninin kurulamaması, sağlık problemlerinin oluşmasına da yol açabilir. İlerleyen süreçlerde ise kişiler, sabah erken saatlerde uyanamamaya başlar.

Sosyal ilişkilerde azalma

Telefon bağımlılığı, kişinin sosyal ilişkilerinde azalmaya neden olur. Bağımlılık nedeni ile kişi, çevresi ile iletişimi kesmeye başlar. Vaktinin çoğunu telefonda geçirmeyi tercih eder. Gerçek aktiviteler yerine sosyal medyada vakit geçirme gibi davranışlar ortaya çıkar. Bu durum, ilerleyen süreçlerde asosyalliğe neden olur. Aynı zamanda çevresindeki kişiler iletişim kurmaya çalıştığında, konuşulan konular ilgisini çekmez ve odaklanma sorunu oluştuğu görülür.

Sürekli Telefona Bakmanın Zararları Nelerdir?

Sürekli telefona bakan kişilerde sosyal fobi gibi bazı psikolojik problemler görülebilir. İnternet ortamına çok fazla bağlanan kişiler, zamanla gerçek hayattan kopmaya başlar. Böylelikle yalnızlık hissi oluşur, kaygı bozuklukları başlar ve asosyal kişilik oluşumu ortaya çıkar. Sürekli olarak telefona bakan kişilerde sadece psikolojik etkiler görülmez. Duruş bozukluklarına bağlı olarak bazı fiziksel sorunlar da ortaya çıkmaya başlar.

Fiziksel sağlık üzerindeki etkiler

Sürekli olarak telefona bakmak, sırt ve boyun ağrılarına yol açar. Duruş bozuklukları oluştuğu için ilerleyen süreçte postürde de bozulmalar meydana gelir. Bel fıtığı ve boyun fıtığı, bu nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bu durumun sürekli devam etmesi halinde skolyoz riski artış gösterir. Kamburluk gibi omurga problemleri görülebilir. Aynı zamanda boyunda düzleşme de sürekli telefona bakan kişilerde sık rastlanan bir durum olarak bilinir.

Psikolojik etkiler

Sürekli telefona bakan kişilerde kaygı bozukluğu gibi psikolojik problemler ortaya çıkar. Kişiler, kontrolü kaybetme hissine kapılabilir. Bu nedenle de düzenli olarak telefonu kontrol etme ihtiyacı görülür. Herhangi bir mesaj, bildirim ya da arama olup olmadığına bakılır. Sürekli telefona bakan kişilerin stres seviyesi yükselir. Aynı zamanda kişilerde yalnızlık hissi ve buna bağlı olarak depresyon oluşumu gözlemlenir.

Dikkat dağınıklığı ve verim kaybı

Kişiler sürekli olarak telefonda vakit geçirdiklerinde, diğer aktivitelerde verim kaybı meydana gelir. Derslere ya da işe odaklanmak zorlaşır. Dikkat dağınıklığı başlar ve bu durum kişinin hem sosyal hayatını hem de iş/okul hayatını direkt olarak etkiler. Dikkat dağınıklığı, odaklanma problemleri ve verim kaybı, kişinin aile ve arkadaşlık ilişkilerine zarar verecek noktaya gelebilir. Kişinin ikili ilişkileri de bu süreçte zarar görür.

İnternetin Zararları Nelerdir?

İnternet kullanımı özellikle çocukların psikolojik problemler yaşamasına neden olabilir. İnternet ortamında paylaşılan görseller, videolar, içerikler, çocuklar için uygun olmayabilir. Şiddet içeren paylaşımlar, kişilerin şiddete meyilli olmasına sebebiyet verebilir. Bu durum sadece çocuklar için değil yetişkinler için de geçerlidir. İnternette görülen bilgiler ve kötü alışkanlıkların güzel gösterilmesi, kişinin bu durumdan etkilenmesine ve karakter değişimine yol açabilir. İnternetin zararları genel olarak şöyle değerlendirilebilir;

Bilinçsiz kullanımın sonuçları

Bilinçsiz internet kullanımı, kişinin günlük işlerinin aksamasına neden olabilir. İnternete bakarken zaman kontrolü sağlanamayabilir. Kişilerin bilinçsiz bir şekilde internet kullanması, dikkat dağınıklığına ve odaklanma problemlerine yol açar. Bu durum aynı zamanda verim kaybına da neden olur. Uzun süreli ve bilinçsiz internet kullanımı hem bağımlılığa neden olur hem de kişinin hareketsiz kalmasına sebebiyet verir. Hareketsiz bir yaşam tarzı oluşumunda, farklı sağlık problemleri görülmeye başlar.

Dijital bağımlılık riskleri

Dijital bağımlılık, kişinin bilinçsiz bir şekilde internet ve teknolojik alet kullanımı ile ortaya çıkan bir durum olarak değerlendirilir. Sosyal medya kullanımına bağlı olarak sürekli telefonu kontrol etme ihtiyacı görülür. Bu durum, dijital bağımlılığın en temel risklerinden birisidir. Kişide dijital bağımlılık meydana geldiğinde kaygı ve anksiyete bozukluğu başlayabilir. Bağımlılık nedeni ile uyku problemleri de görülür.

Nomofobi Nasıl Tedavi Edilir?

Nomofobi tedavisi, ekran süresinin azaltılması ile mümkün hale gelebilir. Kişilerin yaşadığı durumun bilincine varması gerekir. Böylelikle bağımlılıktan kurtulmak için ilk adım atılır. Bazı kişiler ise bağımlı olduklarını kabul etmez ve bu nedenle tedavi zorlaşır. Bu gibi durumlarda kişinin psikolojik destek alması önerilir. Nomofobi tedavisi şöyle gerçekleştirilebilir;

Cep telefonu bağımlılığı tedavisi

Cep telefonu bağımlılığı tedavisi için kişinin telefondan uzak kalmayı denemesi gerekir. Bu durum, ilk başlarda stres ve kaygı oluşumuna neden olur. Kişinin aşırı stres yaşamaması için kısa süreli olarak denemeler gerçekleştirilebilir. Gece yatmadan önce telefona bakmak yerine kitap okumayı denemek mümkündür. İlk günlerde pek verimli geçmeyebilir ama kişiler, ilerleyen süreçte bu duruma alışmaya başlar. Sabah kalkınca ilk olarak telefonu kontrol etmemek önerilir. Bunların uygulanabilmesi için telefon, gece yatmadan önce yataktan uzak bir noktaya bırakılabilir.

Dijital detoks yöntemleri

Nomofobi tedavisi için ilk adım, dijital detoks yöntemlerine başvurmaktır. Bu süreçte kişinin sosyal medyadan uzak kalması önerilir. Mümkünse sosyal medya hesapları bir süreliğine dondurulabilir ya da kapatılabilir. Telefon kullanımına ise sadece gerekli olması halinde başvurulması gerekir. Böylelikle kişilerin ekran süresi azalır ve bağımlılıktan kurtulma süreci başlar.

Profesyonel destek ve terapi

Bağımlılığın şiddetli bir şekilde ortaya çıkması halinde ise profesyonel destek gereklidir. Nomofobi, kişinin psikolojik problemlerine bağlı olarak da ortaya çıkabilir. Sosyal fobisi olan ya da antisosyal kişiler, telefon ile daha fazla vakit geçirmeye meyillidir. Bu problemlerin tedavi edilmesi, nomofobinin hafiflemesini sağlar. Bu süreçte bilişsel davranışçı terapi yöntemlerine de başvurulur.

Nomofobi Nasıl Önlenir?

Nomofobi oluşumunun önlenmesi için bilinçli bir şekilde telefon ve internet kullanımı gerekir. Gün içerisinde telefon kullanımı kısıtlanmalıdır. Kişilerde nomofobi başlamış ise bu süreç biraz daha zorlaşabilir. Bu nedenle de telefon kullanımı adım adım azaltılmalıdır. Kullanımın ilk günlerde yarım saat daha sonra bir saat azaltılması, bağımlılığın yavaş yavaş ortadan kalkmasına yardımcı olur.

Ekran süresi kontrolü

Nomofobi oluşumunun önlenebilmesi için ekran süresinin kontrolü sağlanmalıdır. Özellikle sosyal medyalarda geçirilen sürenin kısaltılması gereklidir. Çocuklarda telefon kullanımı söz konusu ise ebeveynler daha dikkatli olmalıdır. Çocuklara belirli bir süre telefon kullanım izni verilmelidir. Süre dolduktan sonra teknolojik aletlerin kullanımı önlenmelidir. Böylelikle nomofobi oluşum riski azaltılmış olur.

Sağlıklı teknoloji kullanımı

Sağlıklı teknoloji kullanımı, bağımlılık riskinin önlenmesi açısından oldukça faydalıdır. Teknolojik ürünlerin ihtiyaç halinde kullanımı önerilir. Örneğin iletişim kurabilmek için telefon kullanımı gereklidir. Fakat uzun süre boyunca telefonda konuşmak, aşırı konuşma hastalığı vb. problemlere neden olabilir. Bunun için ise konuşma süresinin kısıtlanması gerekir. İnternet üzerinden bilgi almak amacıyla da telefon ve bilgisayar gibi teknolojik aletler kullanılabilir. Gerekli bilgiler elde edildikten sonra ise internette daha fazla vakit geçirilmemelidir. Sosyal medya kullanımı ise minimum seviyede tutulmalıdır.

Günlük rutin oluşturma

Teknolojik ürünlerin kullanımında günlük rutin oluşturulabilir. Özellikle sabah uyanınca ve gece uyumadan önce telefon kullanımının kısıtlanması, nomofobi riskini yüksek oranda azaltır. Gün içerisinde belirli aralıklar ile telefon kontrolleri gerçekleştirilmelidir. Telefona her bildirim geldiğinde ekrana bakılmaması önerilir. Bu rutinler, bağımlılık oluşumunun önüne geçilebilmesi açısından fayda sağlar.

Nomofobi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Nomofobi bir hastalık mı?

Nomofobi bir hastalık türü olarak değerlendirilmez. Fakat psikolojik problem türleri arasında yer alır. Özellikle anksiyete bozukluğu, teknoloji bağımlılığı ve sosyal medya bağımlılığı nedeniyle kişilerde nomofobi oluşur. Bu nedenle de psikolojik hastalıklar ile bağlantılı olarak kabul edilir.

Telefon bağımlılığı nasıl bırakılır?

Telefon bağımlılığını bırakabilmek için gün içerisinde telefon kullanımını azaltmak gerekir. Telefonun bildirimlerini kapatmak, gece telefonu yataktan uzak bir yere koymak ve telefona bakmak yerine farklı hobilere yönelmek bu sürecin daha kolay atlatılmasına yardımcı olur. Gün içerisinde telefon kullanım süresinin her gün daha fazla azaltılması ile bağımlılıktan kurtulmak mümkün hale gelir. Bazı durumlarda ise psikolojik destek alınması önerilir.

Nomofobi kimlerde daha sık görülür?

Nomofobi, genç yaşlardaki kişilerde daha sık görülen bir fobidir. Genellikle asosyal kişiler, telefon ile daha sık vakit geçirmeyi tercih eder. Bu durum ise ilerleyen süreçlerde bağımlılığa dönüşebilir. Sosyal fobisi olan kişilerde, sosyal medya bağımlılığı olanlarda ve anksiyete problemi yaşayanlarda bu durum sık görülür.

Günde kaç saat telefon kullanımı normaldir?

Gün içerisinde ortalama olarak 4 saat telefon kullanımı normal kabul edilir. 4 ila 6 saat arasında telefon kullanımı, bağımlılık sürecinin başlamasına neden olabilir. Özellikle 8 saatten fazla telefon kullanan kişilerde telefon bağımlılığı belirtileri ortaya çıkar.