Korpus luteum, hormon salgılanmasına yardımcı olan bir yapıdır. Özellikle embriyonun rahim bölgesine yerleşme sürecinde bu yapının hormon salgılamasına ihtiyaç duyulur. Kadınların her ovulasyon döneminde bu yapı oluşur ve hormon salımı gerçekleştirir. Yumurta hücreleri, folikül içerisinde olgunlaşır ve bu olgunlaşma tamamlandıktan sonra ise follikül yırtılır. Bu yırtılma ile birlikte lurpus luteum yapısı oluşur.
Korpus Luteum Nedir?
Korpus luteum, ovulasyon sonrası oluşan geçici bir endokrin yapı olarak tanımlanabilir. Bez formunda bir yapıya sahiptir ve yumurtlama sonrası folikül kalıntısından gelişir. Bu yapı sadece kadınlarda oluşur ve hamilelik sürecinin gerçekleşmesini sağlar. Özellikle hamileliğin erken dönemlerinde bu yapı oldukça etkin rol oynar.
Doğurganlık çağına giren her kadında bu yapı oluşum göstermeye başlar ve menopoz ile birlikte korpus luteum oluşumu da sonlanır. Hormon salımı ile hamilelik sürecini destekler ve FSH hormonu ile birlikte oluşum gösterir. Hamileliğin 10. haftasından itibaren ise bu bez formundaki yapı işlevini tamamlar. Doğum gerçekleştikten sonra ise kişinin tekrar adet görmesi ile birlikte tekrar üretimi gerçekleşir.
Korpus Luteumun Yapısı ve Oluşumu
Bu yapı, folikülün çatlamasından sonra gelişim göstermeye başlar. Geçici bir bez türü olarak bilinir ve yumurtalık içerisinde yer alır. Korpus luteum yapısı gereği damarlı bir şekildedir. İki ana hücre yapısından oluşur ve böylelikle görevlerini yerine getirir. Bu iki ana hücre yapıları ise luteinize granüloza hücreleri ve lutienize theca hücreleri olarak adlandırılır.
Luteinize granüloza hücreleri, büyük ve çokgen yapıya sahiptir. Aynı zamanda da folikülün granüloza hücrelerinde üretildiği bilinir. Östrojen ve progesteron hormonlarının üretimi, bu hücre yapısı sayesinde gerçekleşir. Lutienize theca hücreleri ise daha küçük yapıya sahiptir ve androjen üretiminden sorumludur.
Korpus luteumun yapısı, kan damarlarından oluşur. Çok damarlı yapıya sahip olan bu bezin damarları, iyi beslenmiştir. Bu bez aynı zamanda da stoma ismi verilen bağ dokuları tarafından desteklenir. Progesteron üretimi ile rahmin iç tabakası, hamilelik sürecine hazırlanır.
Korpus Luteumun Görevi
Korpus luteum görevi temel olarak hormon üretimini sağlamaktır. Progesteron ve östrojen hormonlarının salgılanmasını destekler. Bu hormonlar sayesinde kadın vücudu, hamilelik sürecine hazır hale getirilir. Bu hormonlar aynı zamanda gebeliğin erken döneminde kritik rol oynar. Kadınlarda oluşum gösteren geçici bez yapısının temel görevleri şunlardır:
Progesteron salgısı
Progesteron salgısı, hamilelik sürecine hazırlık aşamasında oldukça önemli bir hormondur. Granüloza hücreleri tarafından bu hormonun salgılanma süreci gerçekleştirilir. Kolesterolün hücre içerisinde lipid formda depolanması ile bu hormonun üretimi sağlanır. Progesteron hormonunun temel görevi ise rahmi hamileliğe hazırlamaktır. Bebeğin rahim bölgesine tutunabilmesi için bölgenin yapısında değişiklilerin olması gereklidir.
Rahim duvarında kalınlaşmalar başlar ve bölgede kan birikimi sağlanır. Bu hormon sayesinde immün toleransı da artış gösterir. Süt bezleri yavaş yavaş büyümeye başlar ve uyarılmalar gerçekleşir. Hamilelik sonrası süt üretiminin sağlanması ve sağlıklı bir emzirme döneminin gerçekleşebilmesi bu şekilde sağlanır.
Ovulasyon sonrası dönemde de bu salgı sayesinde vücuda hormon desteği verilir. Gebelik söz konusu değilse progesteron salgısı azalmaya başlar. Gebelik oluşumu başarılı bir şekilde gerçekleştiğinde ise bu salgı miktarında artış meydana gelir.
Östrojen desteği
Progesteron salgısı kadar östrojen desteği de oldukça önemlidir. Progesteron ile östrojen hormonları bir araya gelerek rahim bölgesinde kalınlaşmayı sağlar. Aynı zamanda östrojen hormonu, progesteron reseptörlerinin daha etkin şekilde çalışmasını da sağlar ve ekspresyonu artırır.
Vücuttaki hormon dengesinin sağlanabilmesi için de östrojen desteğine ihtiyaç duyulur. Östrojen, hipofiz bezi üzerinde yer alan LH ve FSH salgılarının düzenlenmesine de katkı sağlar. Östrojen salgısının miktarının ise progesteron salgısına kıyasla çok daha düşük bir seviyede olduğu bilinir.
İnhibin A ve relaksin
İnhibin A, FSH'nin baskılanmasını sağlar. Böylelikle yeni foliküllerin erkenden gelişim göstermesinin önüne geçilir. FSH baskılanması ile birlikte progesteron hormon salınımında artış meydana gelir. Böylelikle kişinin vücudu daha kolay bir şekilde gebelik sürecine hazırlanır.
Relaksin ise hem hamilelik sürecine hem de doğuma hazırlık aşamasında etkin rol oynar. Rahmin esnek bir hale gelmesini sağlar ve böylelikle doğum süreci kolaylaşır. Kan damarlarının genişlemesini sağlar. Kan damarlarının genişlemesi ise damarların daha iyi bir şekilde beslenmesine imkan sunan bir durumdur.
Korpus Luteum Evresi
Korpus luteum evresi, yumurtlama döneminin tamamlanması ile başlar ve regl döneminin başlamasına kadar devam eden bir süreci kapsar. Ortalama olarak bir buçuk ila iki haftalık bir evreden oluşur. Bu durum luteal faz olarak da adlandırılır. Bu süre boyunca korpus luteum hormonu aktif olarak çalışarak östrojen ve progesteron salımı sağlar.
Adet döngüsü ile birlikte sürekli olarak aynı evrelerden geçilir. Gebelik oluşumu söz konusu olmadığında korpus luteum gerilemeye başlar. Kişinin bir sonraki adet döngüsünde ise tekrar oluşum gösterir. Kişinin hamileliği gerçekleşene kadar bu işleyiş devam eder. Hamilelik oluştuğunda ise evre tamamlanır. Fakat doğumdan sonra korpus luteum tekrar oluşur ve bir sonraki hamileliğe ya da menopoz sürecine kadar tekrar tekrar oluşmaya devam eder.
Gebelikte Korpus Luteumun Rolü
Gebelikte korpus luteum tarafından progesteron üretimine devam edilir. Özellikle gebeliğin 8. haftasından 12. haftasına kadar olan süreçte progesteron üretimine devam edilir. Plasentanın yeterli seviyeye ulaşabilmesi bu şekilde sağlanır. Plasenta yeterli seviyeye ulaşamadığı takdirde gebelik devam etmez ve düşük riski ortaya çıkar. Bu yapı gebeliğin oluşumu için önemli olduğu kadar gebeliğin devam edebilmesi açısından da önemlidir.
Korpus Luteum Komplikasyonları ve Diğer Hastalıklar
Korpus luteum doğrudan hastalık oluşturmaz. Ancak bazı jinekolojik komplikasyonlara yol açabilir. Doğal bir yapı olduğu için insan vücuduna herhangi bir zararı yoktur. Fakat bazı durumlarda kist oluşumuna neden olduğu bilinir. Aynı zamanda vajinal kanama gibi problemlerin ortaya çıkma ihtimali de söz konusudur. Korpus luteuma bağlı olarak ortaya çıkabilecek olası komplikasyonlar ve hastalıklar şunlardır:
Korpus luteum kisti
Bu kistin oluşumu genellikle tehlike oluşturmaz. İlerleyen süreçlerde kist kendiliğinden küçülmeye başlar ve tamamen ortadan kalkar. Fakat nadiren de olsa bu kistin küçülmeme ihtimali vardır. Tam tersine büyümeye başlaması da mümkündür. Kistin büyümesi halinde ise cerrahi müdahale gereklidir. Büyüyen kist, cerrahi müdahale ile bölgeden alınır.
Korpus luteum rüptürü
Korpus luteum rüptürü, yumurtlama sonrasında oluşan bu yapının yırtılması olarak tanımlanabilir. Bu duruma daha çok kist oluşumu meydana geldiğinde rastlanır. Genellikle sağlığa zararlı bir durum değildir ama aşırı kanama söz konusu ise acil müdahale gerekli olabilir. Şiddetlenmesi halinde kişilerde iç kanamaya neden olma riski söz konusudur.
Korpus luteum kanaması
Bu yapıda kanama meydana gelmesi, yapının içerisinde bulunan damarların yırtılmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Damarların yırtılması halinde kan sızıntısı oluşur. Genellikle hafif seyreden ve bir süre sonra kendiliğinden iyileşen bir durumdur. Alt karın kısmında ve pelvik bölgede hafif ağrı hissine neden olur.
Korpus Luteum ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Korpus luteum her kadında oluşur mu?
Bu yapı her kadında oluşum gösteren, geçici bir durum olarak değerlendirilebilir. Ovulasyon döneminde yani yumurtalıklardan yumurtanın atılma sürecinde oluşur. Adet süreci devam eden her kadında bu yapı her ay tekrar tekrar oluşum gösterir. Menopoz döneminde ise oluşum devam etmez.
Korpus luteum hamilelik belirtisi midir?
Bu yapı, hamilelik belirtisi değildir ama vücudu hamilelik sürecine hazırlar. Kadınlarda oluşan bu bez benzeri yapı sayesinde östrojen ve progesteron hormonları salgılanır. Herhangi bir doğum kontrol yöntemine başvurulmadan cinsel birliktelik yaşanması halinde korpus luteum yapısı, bu hormonları salgılayarak hamilelik sürecini başlatır.
Korpus luteum kisti tedavi gerektirir mi?
Korpus luteum kisti, genellikle tedavi gerektiren bir sağlık problemi olarak değerlendirilmez. Oluşan bu kist, bir süre sonra kendiliğinden yok olur. Fakat kistin kendiliğinden yok olmadığı durumlarda ise bazı tedavi yöntemlerine başvurulması gerekli olabilir. Kistin büyümeye devam etmesi halinde alınması gereklidir. Kistin tedavi gerektirip getirmediğine ise alanında uzman hekimler tarafından karar verilir.
