Erken membran reptürü, doğum başlamadan önce amniyotik sıvının sızması olarak açıklanan durumdur. Genellikle gebelik sürecinde suyun gelmesi olarak adlandırılır. 37. Haftalık gebeliklerde gerçekleşirse, doktor tarafından uygun görüldüğü durumda doğum gerçekleşir. Ancak hamileliğin daha erken döneminde yaşanan bir durum ise erken doğum riski, enfeksiyon gibi komplikasyon riski oluşturmaktadır.
Erken Membran Rüptürü (PROM) Nedir?
Erken membran rüptürü, suyun doğım başlamadan önce gelmesidir. Doktorların, doğum başlamadan önceki membrab rüptürü anlamına gelir. Genellikle doğum sancıları veya kasılmalar başladıktan sonra membranlar yırtılır. Membran yani zar, amniyotik sıvı içeren bir kesedir. Bu aynı zamanda amniyotik kese olarak adlandırılır. Hamilelik sırasında fetüsü çevreleyen bu sıvı ve kese sayesinde fetüsü enfeksiyonlardan korur. Hareketlerini destekler, kas ve kemik gelişiminde yardımcı olur. Zarlar yırtıldığında fetüsü çevreleyen amniyotik sıvı vajinadan sızmaya başlar. Bu durum amniyotik sıvı olmadan enfeksiyon, erken doğum ve komplikasyonlaa yakalanma riskini artırır.
Preterm Erken Membran Rüptürü (PPROM) Nedir?
Preterm erken membran rüptürü, amniyotik sıvının 37. Hafta öncesinde yırtımasıdır. Hamilelik 37 haftadan daha erken bir dönemdeyse ve zarlar yırtılırsa, gebelik uzmanı doğumun gerekli olup olmadığına ve doğumu ne kadar geciktirebileceği ya da geciktiremeyeceğine karar verecektir.
Zarlar yırtıldıktan sonra gebeliğin devam etmesine izin vermek, enfeksiyon ve diğer komplikasyon risklerini artırır. Ancak erken doğumun da riskleri vardır. Doktorlar karar vermeden önce bu riskleri dikkatlice değerlendirecektir.
Erken Membran Rüptürünün Doğumdan Önce Gerçekleşmesi
Zarlar çok erken yırtılırsa, fetüs erken doğum veya enfeksiyon riski altında kalır. Hamilelik 37. haftaya ulaşırsa, erken doğumdan kaynaklanan komplikasyonlar daha az görülür. Ancak, bebek 37. haftadan önce doğarsa, erken doğumdan kaynaklanan komplikasyonlar açısından daha yüksek risk altındadır. Bu komplikasyonlar arasında solunum sorunları ve sıcak kalmada zorluk yer alır. Ayrıca, fetüsün pozisyonunda değişikliklere neden olarak doğumu etkileyebilir.
Ayrıca, amniyotik sıvı ve amniyotik kesenin koruması olmadan, fetüs ve rahim enfeksiyon riski altındadır. Enfeksiyonlar oldukça ciddi olabilir.
Erken Membran Rüptürü Neden Olur?
Erken membra rüptürü çok farklı nedenlere bağlı olmaktadır. Gebelikte zarlar 37. Haftadan sonra yırtıldığında genellikle amniyotik zarlarının kasılmalar ve kan basıncından dolayı zayıflamasından kaynaklı olabilmektedir. Zarlar doğum başlayacağı zaman kendiliğinden yırtılabilir ve bunlar normaldir.
Kasılmaları hissedememek, vücudun doğuma hazırlanması süreçlerinde yaşananır. Bu süreçte rahim ağzı incelip genişlediği anlamına gelen kasılmalar yaşamaktadır. Anne adayı bu süreçte bir şey hissetmez.
Pprom adı verilen preterm erken membran rüptürü genellikle bir tıbbi rahatsızlık ya da gebelik komplikasyonlarından kaynaklı olabildiği gibi bazı durumlarda nedeni bilinmeyen nedenlerden de kaynaklanabilir. En yaygın nedenlerden bazıları şöyledir:
- Vajinal kanama
- Ehlers-Danlos sendromu: Rahmi etkileyen genetik hastalık
- Servikal yetmezlik
Erken Membran Rüptürü Belirtileri Nelerdir?
Zarların yırtıldığının en belirgin belirtisi, vajinadan bir sıvı fışkırması hissetmedir. Ancak bu her zaman fışkırmak anlamına gelmez. Bazı kişiler yavaş bir sızıntı veya akıntı hisseder. Suyun gelmesi kontrol edebilecek bir şey değildir. İdrar yaparken olduğu gibi, onu tutamak imkansızdır.
Bazen amniyotik sıvı mı, vajinal akıntı mı (hamilelikte artar) yoksa idrar mı sızdığını anlamak zor olabilir. Akıntının üzerine beyaz bir kağıt havlu koymak faydalı olabilir. Sarıysa veya kokuluysa, muhtemelen idrardır. Berrak ve kokusuzsa, gebelik sürecinde sizinle ilgilienen doktor ile konuşmak önemlidir.
Erken Membran Rüptürü Nasıl Teşhis Edilir?
PROM'u steril bir spekulum muayenesi ile teşhis eder. Bu, doktorunuzun vajinanıza bir spekulum yerleştirmesini içerir. Spekulum, doktorunuzun vajinal duvarınızı ayırmasını ve serviksi görmesini sağlar. Ardından test için bir sıvı örneği alabilirler. Bazen, doktorlar bu muayene sırasında vajinanızın üst kısmında amniyotik sıvı birikmesi görürse, zarların yırtıldığını görsel olarak doğrulayabilir.
Doktorlar ayrıca fetüsün pozisyonunu ve rahmin içindeki amniyon sıvısının miktarını kontrol etmek için ultrason da yapabilir.
PROM Tanısında Hangi Testler Kullanılır?
Gebelik uzmanı, PROM'u teşhis etmek için nitrazin kağıdı da kullanabilir. Nitrazin kağıdı, vajinanın pH değerini (bir şeyin ne kadar asidik olduğunun bir ölçüsü) ölçer. Bu işlem, vajinal sıvıdan bir damlayı kağıt şeridine damlatıp kağıdın maviye dönüp dönmediğini görmeyi içerir. Mavi sonuç, kağıttaki sıvının pH değerinin 6,0'dan yüksek olduğu ve muhtemelen amniyotik sıvı olduğu anlamına gelir.
Doktorunuzun vajinal sıvınızın pH değerini kontrol etmesinin başka yolları da vardır. Bu yöntemlerden biri de vajinal sıvınızdan sürüntü alıp pH değerini test etmektir. Vajinal sıvının pH değeri amniyotik sıvıdan daha düşüktür.
Sağlık uzmanları kullanabileceği bir diğer yöntem ise eğreltiotu testidir. Eğreltiotu testi, kuru amniyotik sıvının eğrelti otu benzeri desenini ifade eder. Bu yöntem, bir sıvı örneği toplayıp mikroskop altında incelenerek belli olur.
Doğum Öncesi Erken Membran Rüptürü İçin Tedaviler
Tedavi, gebeliğin gebelik haftasına (gebeliğin ne kadar ilerlediğini tanımlayan bir terim), fetüsün sağlığına ve annenin durumunun ne kadar şiddetli olduğuna bağlıdır.
Genellikle iki seçenek vardır: doğum veya beklemeli doğum. Beklemeli doğum, doğum sancısını geciktiren bir tedavidir. Bu yöntem:
- Yatak istirahati
- İlaçlar
- Enfeksiyon veya fetal sıkıntı açısından sıkı takip
37 haftadan sonra PROM tedavisi
37-40. haftalar arasında olan gebelerin yaklaşık %90 oranında suları geldiğinde 24 saat içinde kendiliğinden doğum sancıları başlar. Doktorlar doğumu ilaçlarla başlatabilir veya doğumun kendiliğinden ilerlemesine izin verebilir. 24 saat içinde doğum yapmak genellikle en güvenli seçenektir.
34 ila 37 hafta arasında PROM tedavisi
Gebelik doktorlar, erken doğum risklerini, gebeliğin devam etmesine izin vermenin yol açabileceği enfeksiyon ve diğer komplikasyon riskleriyle karşılaştıracaktır. Eğer doktorlar bebeği dünyaya getirmek isterse, doğduğunda bebeğin tedavisi için özel bakım için (örneğin Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi) ayarlayabilir.
Prematüre PROM (34 haftadan küçük gebelik) tedavisi
Fetüs 34 haftadan küçükse, erken doğumdan kaynaklanan komplikasyonlar yüksektir. Doktorlar anneyi hastanede yatak istirahatinde tutacak ve hamileliği uzatmaya çalışacaktır.
Ayrıca size şunları da verebilirler:
- Kortikosteroidler : Fetüsün akciğerlerinin gelişmesine yardımcı olmak için
- Antibiyotikler : Enfeksiyonu önlemek ve gebeliği uzatmak için
- Tokolitikler : (doğum sancılarını durduran ilaçlar).
- Magnezyum sülfat : fetüsün beynine yardımcı olmak için
Doktorlar enfeksiyon belirtileri açısından sizi yakından takip edecektir. Ayrıca, fetüsün kalp atış hızını ve hareketlerini izleyerek sıkıntıda olmadığından emin olacaktır. İdeal olarak, bu tedaviler hamileliğin en az 34 haftaya kadar ilerlemesini sağlar.
Burada önemli olan, yırtılma anında enfeksiyon riski varsa veya daha sonra enfeksiyon gelişirse doğumun gerekli olduğunu unutmamaktır.
Erken Membran Rüptürü Risk Faktörleri ve Riskleri
Koryoamniyotik zar, (amniyotik kesenin dış tabakası) onu zayıflatan herhangi bir rahatsızlık olmasının durumu varsa veya gelişirse, PPROM veya PROM riskiniz daha yüksek olabilir. Bunlar şunlardır:
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE)
- Bakteriyel vajinozis gibi enfeksiyonlar
- Çoğul bebek (ikiz, üçüz veya daha fazla) bekliyorsanız
- Polihidramnios
- Vajinal kanama.
- Amniyosentez
PROM ile ilgili en büyük endişe erken doğumdur. Erken doğum, bebeğinizin hamileliğin 37. haftasından önce doğmasıdır. Erken doğumun yol açtığı komplikasyonlar arasında nefes darlığı, düşük vücut ısısı ve yetersiz büyüme yer alır.
Bu şekilde erken doğan bebekler yani prematüre bebeklerde ise ileriki yaşlarda gelişimsel gecikmeler görülmektedir. Amniyon sıvısının koruması olmadan gebelikte başka komplikasyonların görülme riski vardır, bu riskler:
- Koryoamniyonit gibi enfeksiyon durumları
- Plasentanın ayrılması, kopması
- Göbek kordonu sıkışması veya göbek kordonu sarkması
Gebelik sürecinde doktor ile iletişimin sıklıkla yapılması mühimdir. Doktorlar böyle durumlarda, doğum yapmanın en iyi zamanına karar vermeden önce erken doğum risklerini enfeksiyon ve diğer komplikasyon riskleriyle karşılaştırır.
Erken Membran Rüptürü İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Erken zar yırtılması ne kadar yaygındır?
Tüm gebeliklerin %10'una kadarında PROM görülür. Tüm doğumların %95'ine kadarı, tam gebelik döneminde (37 hafta) gerçekleştiğinde, PROM'dan sonraki 28 saat içinde gerçekleşebilir. PPROM ise gebeliklerin yaklaşık %3'ünde görülür. Çalışmalar, PPROM'un ikiz gebelikleri etkileme olasılığının daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Erken membran rüptürü olduğunda ne kadar süre hamilelik devam eder?
Kaç haftalık hamilelik olduğu bu noktada önemlidir. Suyun, 37. Haftadan önce gelmesi, doktorun en güvenli seçimi yapabilmesi için anne adayı ile iletişime geçmektedir. Bazı durumlarda enfeksiyon ya da komplikasyon riski çok yüksek olabildiğinden doğum gerekebilir.
Bebek erken zar yırtılmasından sağ çıkabilir mi?
Evet, suyunuz çok erken gelse bile fetüs hayatta kalabilir. Bu, hamileliğin yaşı ve ne kadar amniyotik sıvı kaldığı gibi faktörlere bağlıdır. Doğum doktoru, bebeğin ne zaman doğurulması gerektiğine karar vermek için fetal sıkıntı ve enfeksiyon belirtilerini gözlemleyecektir.
Erken membran rüptürü gerçekleştiğinde ne kadar sonra doğum yapılmalıdır?
Genellikle bazı çalışmaların sonuçları, zar yırtılmasından sonraki 24 saat içinde doğum yapan kişilerin, 24 saatten sonra doğum yapanlara göre enfeksiyon riskinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu risk, erken doğum riskleriyle karşılaştırılmaktadır. Doktorlar, anne ve bebek için en iyi kararları almak için kişiye yardımcı olacaktır.
