Ekzoftalmi ya da proptozis, dışarı fırlamış gözler, bir veya her iki gözün doğal pozisyonundan dışarı doğru çıkıntı yapması durumudur. Graves hastalığı ya da hipertiroidizm gibi tiroid sorunları da bu rahatsızlığın en yaygın belirtilerinden biridir.

Ekzoftalmi (Proptozis) Nedir?

Ekzoftalmi tıp diliyle proptozis, bir veya iki gözün doğal konumundan dışarı fırlamasıdır. Bu görünümü etkileyerek, sürekli ve geçmeyen şaşkın bir ifadeye yol açabilir. Sıklıkla Graves hastalığı gibi tiroidle ilişkili göz hastalıklarında görülür.

Ekzoftalmi, göz kırpmayı da zorlaştırabilmektedir. Göz kırpılamadığında, gözdeki koruyucu dış tabakayı yani korneaların işini yapmak için ihtiyaç duyduğu kayganlığı alamaz ve bu durum kornea hasarı oluşması riski altında olunması durumuna neden olmaktadır. Bunun dışında, az görme veya çift görme gibi başka komplikasyonlar da yaşanmaktadır.

Ekzoftalmi (Proptozis) Neden Olur?

Gözlerde dışarı fırlama durumunun en yaygın nedeni, vücudun bağışıklık sisteminin tiroid bezindeki hücrelere ve gözlerin arkasındaki dokuya saldırdığı bir ottoimmün hastalıktır. Tiroid sorunları olan kişilerde proptozis yani ekzoftalmi durumu görülebilir ve buna tiroid göz hastalığı denir. Tiroid hastaları gözleri dışarı fırlama durumuna yakalanma olasılığı en yüksek kişilerdir. Bunlar dışında Ekzoftalmi oluşturabilen nedenler şunlardır:

  • Graves Hastalığı
  • Hipertiroidizm( tiroid bezinin aşırı çalışması)
  • Yaralanma durumu (özellikle gözün arka kısmında kanamaya neden olması)
  • Nöroblastom ve bazı yumuşak doku sarkomlarını içerebilen tümörlerin olması
  • Göz çukuru enfeksiyonları

Ekzoftalmi (Proptozis) Belirtileri Nelerdir?

Gözlerin, dışarı fırlaması ile gözlerin beyaz kısmı daha belirgin hale gelmeye başlar. Göz bebekleri göz yuvalarından öne doğru itilmeye başlar. Gözler büyür ve açık göründüğü gibi üst göz kapaklarının daha az görünmesine etki eder. Gözlerin dışarı fırlamasının diğer belirtileri arasında şunlar yer almaktadır.

  • Gözlerin hareket ettirildiğinde kumlu bir his vermesi
  • Kurumuş, tahriş olmuş veya sulanmış göz (epifora)
  • Göz kapağında şişlik ve kızarıklık olması
  • Gözlerin hareketini engelleyen kas gerginliği
  • Işık hassasiyeti
  • Baş ağrısı
  • Yüksek ateş

Bu belirtiler dışında bir de acil durum belirtileri bulunmaktadır. Bu belirtiler hissedildiği an doktor ile paylaşılmalı ve acilen değerlendirilmesi gereken durumlardır. Bu belirtiler:

  • Gözlerde zonklama hissi
  • Ani ortaya çıkan göz şişmesi
  • Ağrı
  • Kızarıklık
  • Görme azalması ya da görme kaybı
  • Bulanık görme
  • Çift görme
  • Odaklanma zorluğu

Ekzoftalmi Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar, gözlerin dışarı fırlamasının nedenlerinin belirlenmesi için semptomlar ve tıbbi geçmişler hakkında sorular sorması gerekebilmektedir. Bu muayeneler aynı zamanda başka değerlendirmeleri de kapsayabilir. Yapılan bu göz muayeneleri aşağıdaki durumları ve testleri içerebilir:

  • Göz yüzey ve yapılarını büyütmek için yarık lamba kullanımı. Bu durum rutin göz muayenelerinde de kullanılır.
  • Göz ve göz hareketlerinin incelenmesi
  • Kızarıklık, ağrı veya tahriş olup olunmadığı kontrol edilir.

Doktorların kulandığı ya da önerebildiği testler:

  • Ekzoftalmometri:Bu yöntemde göz küresinin göz yuvasından ne kadar dışarı çıktığını ölçmek için özel bir alet kullanır.
  • Kan testleri: Tiroid hastalığı gibi hastalıklar kan testleri ile teşhiş edilebilir.
  • Görüntüleme testleri:MR (manyetik rezonans görüntüleme)veyaBT taraması(bilgisayarlı tomografi taraması) gibi görüntüleme testleri, kanama, tümör veya enfeksiyon belirtilerini kontrol edebilir.
  • Laboratuvar testleri: Kan gibi doku kültürü laboratuvar testleri de enfeksiyonu doğrulayabilir veya eleyebilir.

Ekzoftalmi Nasıl Tedavi Edilir?

Ekzoftalmi teşhisi yapıldıktan sonra tedavi süreci de bu sonuçlara uygun ilerler. Bu tedavi şekilleri:

  • Göz kuruluğunu rahatlatacak ve korneaları korumak için damla veya jel olarak bulunan yapay gözyaşları
  • Enfeksiyon durumları için antibiyotik tedavileri
  • Tiroid göz hastaları için uygun ilaçlar.
  • Hipertiroidizm ilaçları durumlarına yönelik tıbbi tedaviler
  • Işık hassasiyetine karşı gözü koruyabilmek için güneş gözlüğü takılması
  • Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar gözlerde oluşan hastalıkların etkisini azaltabilmektedir.
  • İltihap, şişilik gibi durumları hafifletmek veya görme yetisini geri kazandırmak için enjeksiyon yoluyla veya koldaki açılan bir damardan steroid verilmesi.
  • Radyoaktif iyot tedavisi

Ekzoftalmi tedavileri için bazı durumlarda da ameliyat yani cerrahi tedavilere ihtiyaç duyulabilir. Bu durumlar:

  • Göz çukurunun arkasında daha fazla alan yaratılması
  • Çift görmenin tedavisi
  • Göz yapısında oluşan tümörün alınması
  • Göz kapaklarının tam olarak kapanmama durumunda korneanın korunması gerektiği durumlar
  • Tiroid bezini çıkarmak
  • Göz dışı kas onarımı

Ekzoftalmi tedavilerinde göz kanserleri tedavileri de cerrahi müdahale yanında kullanılabilir. Bu yöntemler:

  • Radyasyon iyot tedavisi
  • Kemoterapi
  • İmmünoterapi
  • Hedef odaklı tedaviler

Ekzoftalmi (Proptozis) İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Ekzoftalmi ya da proptozis durumu farklı tipleri var mıdır?

Evet, ekzoftalmi türleri: göreceli (karşı taraftaki göze göre), karşılaştırmalı (aynı gözün önceki bir ölçümüne göre), mutlak (normal kişilerin referans değerlerine göre) şeklinde 3 tür olarak incelenir.

Ekzoftalmi (proptozis) tedavisi nedir?

Evet, ancak bu durum yaşanılan durumun sebebine bağlıdır. Tiroid kaynaklı oluşan durumlar tedavi edilebilirken, travma veya tümör sebepli olan proptozis durumları ameliyat gerektirebilir ve iyileşme süreci için teşhis çok önemlidir.

Ekzoftalmi ağrılı mıdır?

Ekzoftalmi ilerlediğinde göz yuvasına oluşan başınç artmakta ve rahatsızlık ve ağrı oluşmaktadır.

Gözün öne doğru çıkması durumu yani ekzoftalmi ölçülebilir mi?

Evet, gözün öne doğru çıkması anlamına gelen ekzoftalmi ya da proptozis ölçülebilir. Göz doktoru tarafından yapılan bu işlem, ekzoftalmometresi denilen bir aletle ölçülebilir. Bunun dışında göz için tomografi ya da MR ile de hassas olarak da ölçülebilir.