Beta alanin, karnosin üretimi ile eş zamanlı görev yapan vücudun ihtiyaç duyduğu bir aminoasit olarak tanımlanır. Karnosin, kasları olası hasarlardan korur ve vücutta doğal olarak bulunan bir yapıdır. Kas sağlığının korunması için karnosin üretiminin sürekli olarak sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi gerekir. Beta alaninin vücuda girişi ile karnosin üretiminde artış görülür. Böylelikle kaslarda asidik ortam dengelenir ve kas dayanıklılığı artar.
Beta Alanin Nedir?
Beta alanin, karaciğerlerde sentezlenerek kaslardaki karnison üretimine katkı sağlayan vücutta doğal olarak üretilen bir amino asit türüdür. Özellikle vücutta üretiminin azalması ya da farklı sağlık problemleri nedeni ile eksilmesi, kaslarda güçsüzlüğe neden olur. Beta alanin; insan vücudunda doğal olarak sentezlenir ve kaslar üzerinde birçok faydası vardır.
Direkt olarak rol oynamasa da vücudun protein sentezlenme sürecinde bazı etkileri vardır. Esansiyel amino asit türlerinden birisi olarak değerlendirilir ve vücut, farklı amino asitleri birleştirerek beta alanin oluşumunu sağlayabilecek özelliğe sahiptir.
Beta Alanin Faydaları Nelerdir?
Beta alanin faydaları özellikle kas sağlığı açısından önemlidir. Karnosin üretimine katkı sağlayarak kasların daha uzun süre aktif kalabilmesini sağlar. Böylelikle kaslarda yorulma süresi de uzamış olur. Bu durum özellikle sporcular için oldukça önemlidir. Aktif olarak spor yapan kişiler ya da profesyonel sporcular için kas dayanıklılığı gereklidir. Beta alaninin genel faydaları ise şunlardır:
Kas performansını artırma
Kaslardaki karnison üretiminin artmasına katkı sağlayarak kas performansını da artırır. Kas hücrelerinde biriken laktik asit, karnison sayesinde tamponlanır. Bu tamponlanma işlemi sonrasında ise pH seviyesi dengelenir. Karnison üretimi, tamponlama ve pH dengesinin sağlanması ile birlikte kaslar yorulmaya karşı dayanıklılık kazanır. Egzersiz esnasında ise kaslardaki yanma hissi minimum seviyeye düşer. Kas kütlesinde artışı desteklediği de bilinir.
Dayanıklılığı desteklemesi
Kas dayanıklılığın desteklenmesine katkı sağlayan beta alanin, uzun süreli egzersizlerde kişinin temposunu kaybetmesini önler. Kas performansını artırmasına ek olarak kasların daha dayanıklı olmasını da destekler. Böylelikle kişiler, yoğun tempolu egzersizler esnasında kendilerini çok daha iyi hisseder ve daha uzun süre spor yapabilirler. Bu amino asit sayesinde aynı zamanda egzersiz sonrası süreçte de kaslarda daha az ağrı oluşumu görülür ve vücut daha hızlı bir şekilde toparlanır.
Antioksidan etki
Bu amino asit türünün aynı zamanda antioksidan etkisi vardır. Direkt olarak antioksidan türleri içerisinde yer almasa da karnison sayesinde antioksidan etkisine sahip bir forma dönüşür. Karnison, serbest radikalleri ve bazı reaktif oksijen türlerini nötralize eder. Böylelikle hücrelerdeki oksidatif stres seviyesinde de azalmalar görülür. Kaslar çok fazla çalıştığında oksidatif hasar oluşumu meydana gelir. Fakat beta alaninin antioksidan etkisi sayesinde kaslar, bu hasara karşı korunur.
Bu amino asit türünün sadece kas üzerinde değil aynı zamanda psikoloji ve zihin üzerinde de bazı faydaları olduğu bilinir. Amino asit sayesinde anksiyete probleminde de azalmalar meydana gelir. Kişinin zihin karmaşasında azalmalar görülür ve stres seviyesi düşer.
Beta Alanin İçeren Besinler Nelerdir?
Beta alanin sadece insan vücudunda doğuştan üretilen bir amino asit değildir. Ek gıdalar ile de vücuda alınabilir. Özellikle hayvansal gıdaların tüketimi ile vücuttaki amino asit seviyesinin yükseltilmesi mümkündür. Beta alanin içeren besinler arasında bazı balık türleri de yer alır.
Sığır eti, kuzu eti ve dana eti gibi kırmızı et türleri içerisinde yüksek miktarda beta alanin yer alır. Bu hayvanların kas ve organ bölümlerinde de karnison oranı yüksektir. Düzenli olarak bu besinlerin tüketilmesi kasların dayanıklılığını artırır ve karnison seviyesinin de yükselmesini sağlar.
Hindi ve tavuk eti tüketimi ile de bu amino asitin vücuda alınması mümkündür. Beyaz et türlerinde de yüksek oranda beta alanin içeriği yer alır. Özellikle göğüs ve but tüketimi ile vücuda hem beta alanin hem protein alımı gerçekleştirilir. Beyaz et türlerinin sindiriminin daha kolay olması, sporcuların tavuk ve türlerini daha sık tercih etme nedenleri arasında yer alır.
Balık gibi bazı deniz ürünlerinin tüketimi de bu süreçte kişilere fayda sağlar. Somon gibi yağlı balık türleri hem amino asit alımını destekler hem de protein içeriği yüksektir. Kabuklu deniz ürünleri içerisinde de belirli bir miktarda amino asit bulunur. Deniz ürünlerinin tüketimi, kas fonksiyonlarını desteklerken aynı zamanda kalp ve damar sağlığının korunmasını da sağlar.
Beta Alanin Eksikliği Nelere Yol Açabilir?
Beta alanin eksikliği genellikle kas zayıflığında neden olan bir durumdur. Fiziksel performansın düşmesine neden olur ve kişinin yoğun egzersizler sonrasında toparlanma süresi uzamaya başlar. Bu durum kişinin hem fiziksel hem psikolojik olarak zorlanmasına neden olur. Beta alanin yan etkileri de bu eksiklik nedeni ile ortaya çıkabilir. Vücutta bu amino asit miktarının azalması ile ortaya çıkabilecek olan belirtiler arasında şu maddeler yer alır:
- Kaslarda sürekli olarak karıncalanma hissi meydana gelir.
- Egzersiz esnasında kaslar yorulmaya başlar.
- Vücut dayanıklılığında ve kas dayanıklılığında azalma görülür.
- Midede bulantı hissi ya da rahatsızlık hissi oluşabilir.
Beta Alanin ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Beta alanin hangi besinlerde bulunur?
Beta alanin, özellikle et ve tavuk gibi besinlerde yer alır. Aynı zamanda; hindi, ton balığı, somon, karides ve yengeç gibi deniz ürünlerinde de bu amino asit bulunur. Hayvansal organ etlerinde (kaburga, karaciğer, böbrek vb.), sosis ve salam gibi et kullanılarak üretilmiş besinlerde bulunduğu da bilinir.
Günlük beslenmeyle yeterince alınabilir mi?
Günlük beslenme ile bu amino asitin yeterince alınması mümkün değildir. Özel bir diyet programının uygulanması gereklidir ya da ek takviyelerin tüketilmesi gereklidir. Özellikle spor yapan kişiler, günlük beslenme düzeni ile bu amino asiti yeteri miktarda vücuduna alamaz. İnsan vücudunda bu amino asit, doğal bir şekilde üretilir.
Bitkisel kaynaklarda bulunur mu?
Bitkisel kaynaklarda beta alanin yer almaz. Bu nedenle de vegan ve vejetaryen beslenen kişilerde bu amino asit seviyesi normalden çok daha düşüktür. Beta alanin amino asiti, hayvansal ürünlerde yer alır. Bu nedenle de vücuttaki amino asit seviyesinin yükseltilebilmesi için takviye besin kullanımı gereklidir. Özellikle kas yoğunluğunun artmasını isteyen sporcuların ek takviyelere başvurması gereklidir. Takviye kullanımında ise alanında uzman hekimlerin onayı gereklidir. Bilinçsiz bir şekilde takviye kullanımı, farklı sağlık problemlerine neden olabilir.
Beta alanin eksikliği nasıl fark edilir?
Kas yorgunlukları ve vücudun normalden daha kısa sürede yorulmaya başlaması, beta alanin eksikliğinin bir işareti olarak bilinir. Kaslarda yanma gibi belirtiler de bu süreçte ortaya çıkar. Egzersiz yapan kişilerin egzersiz sonrası kendilerini çok yorgun hissetmesi, kaslarda ağrı hissinin meydana gelmesi ve vücut direncinin düşmesi sebebiyle eksikliğin fark edilmesi mümkündür.
