Bu sistematik derleme, zihinsel yetersizliği olan çocuk ve ergenlerde obezite ile ilişkili beslenme örüntüleri ve fiziksel aktivite düzeylerini incelemeyi ve ilgili müdahalelere yönelik kanıtları sentezlemeyi amaçlamıştır. Derleme, PRISMA rehberine uygun olarak yürütülmüştür. 2020–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar için PubMed, Scopus, ScienceDirect, Google Scholar ve veri tabanlarında kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir.
Zihinsel yetersizliği olan 2-21 yaş arası çocuk ve ergenleri içeren çalışmalar dahil edilmiştir. Tarama ve uygunluk değerlendirmesinin ardından 14 çalışma dahil edilmiş ve nitel olarak sentezlenmiştir. Çalışmalar arasında fazla kilolu ve obezite prevalansı %18,3 ile %38 arasında değişmektedir. Zihinsel yetersizliği olan çocuk ve ergenlerin düşük fiziksel aktivite düzeyleri, yüksek sedanter davranış ve düşük diyet kalitesi ile karakterize olduğu; ayrıca meyve, sebze ve D vitamini ile çinko gibi temel mikro besin ögelerinin yetersiz alındığı belirlenmiştir.
Obezite riskinde yetersizlik türü ve şiddetine göre farklılıklar da gözlenmiştir. Müdahale çalışmaları, beslenme ve fiziksel aktiviteyi birlikte içeren programların kısa ve orta vadede beden kütle indeksi, vücut yağ yüzdesi ve bel çevresinde iyileşmelere yol açtığını göstermiştir; ancak uzun dönem sürdürülebilirliğe ilişkin kanıtlar sınırlıdır.
Genel olarak, zihinsel yetersizliği olan çocuk ve ergenlerde obezite, özellikle yetersiz beslenme ve düşük fiziksel aktivite düzeyleri olmak üzere çok sayıda davranışsal ve çevresel faktörle ilişkilidir. Mevcut müdahaleler kısa vadede umut verici sonuçlar gösterse de sürdürülebilir ve çok bileşenli yaklaşımların belirlenebilmesi için daha fazla yüksek kaliteli ve uzun dönemli çalışmaya ihtiyaç vardır.
