Platform temelli esnek çalışma ekonomilerinin genişlemesi, motosikletli kuryeleri son aşama teslimat süreçlerinin vazgeçilmez bir unsuru hâline getirmiştir. Bununla birlikte, bu çalışma biçimi güvencesiz koşullar, algoritmik yönetim ve artan güvenlik riskleri ile karakterize edilmektedir. Bu kırılgan yapıya rağmen, bu grup için iş sağlığı ve güvenliği (İSG) farkındalığını sistematik olarak ölçebilecek geçerli bir araç bulunmamaktadır.
Bu çalışma, söz konusu boşluğu gidermek amacıyla Motosikletli Kuryeler için İş Sağlığı ve Güvenliği Farkındalık Ölçeği (İSGFÖ-MK)’nin geliştirilmesi ve geçerliliğinin test edilmesini amaçlamaktadır. Ulusal mevzuat, uluslararası İSG standartları ve uzman görüşlerinden yararlanılarak oluşturulan madde havuzu, altı boyutta toplanan 30 maddeye indirgenmiştir: İSG Mevzuat Bilgisi, İSG Uygulamaları, Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı, Motosiklet Kullanımı, İSG Maruziyetleri ve İSG Risk Faktörleri.
Ölçek, Türkiye’de 265 motosikletli kurye üzerinde uygulanmış; veriler açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile incelenmiştir. Bulgular, yüksek iç tutarlılık (Cronbach’s α = 0.878), yapı geçerliği ve kabul edilebilir model uyum indeksleri (CFI = 0.875; RMSEA = 0.076) ile güçlü psikometrik özellikler ortaya koymuştur.
İSGFÖ-MK, yüksek riskli ve platform aracılı teslimat faaliyetlerinde güvenlik farkındalığını değerlendirmeye yönelik güvenilir ve bağlama duyarlı bir çerçeve sunmaktadır. Yöntemsel katkısının ötesinde, ölçek politika yapıcılar, platform yöneticileri ve emek örgütleri için farkındalık boşluklarını belirleme ve hedefe yönelik müdahaleler geliştirme açısından pratik bir değer taşımaktadır.
Bu çalışma, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurarak gig ekonomisinde İSG alanındaki bilgi birikimini geliştirmekte ve motosikletli kuryeler için daha güvenli çalışma ortamlarının oluşturulmasına yönelik kanıta dayalı stratejilere zemin hazırlamaktadır.
