Amaç

Bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yapılan etnobotanik çalışmalarda geleneksel halk ilacı olarak kullanımı tespit edilen Urtica L. cinsine ait bitkilerin (U. dioica, U. pilulifera, U. urens), farmasötik açıdan (tıbbi amaçlı kullanımı, kullanılan kısmı, uygulama şekli, ekstraksiyon yöntemi, kullanım yolu) genel bir değerlendirmesini yapmak amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yapılan etnobotanik çalışmalarda Urtica L. cinsine ait bitkilerin, içerik analizi yapılarak geleneksel halk ilacı olarak kullanımı tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir. Veri analizinde, SPSS 27 paket programı kullanılarak MANOVA, Games-Howell testleri yapılmış ve ortalama etki büyüklükleri istatistiksel yöntemlere göre tespit edilmiştir. İstatistiksel analizler yapılırken bitkilerin tıbbi amaçlı kullanım sıklığı esas alınmıştır.Bulgular: Geleneksel halk ilacı olarak her üç bitkinin de antidiyabetik, antiromatizmal, antiaterosklerotik ve kemoterapötik amaçlarla Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaygın olarak kullanıldığı belirlenmiştir. U. dioica’nın 44, U. urens’in 26 ve U. pilulifera’nın 8 genel hastalık çeşidinde tıbbi amaçla kullanıldığı saptanmıştır. Halk arasında geleneksel ilaç olarak en yaygın kullanılan bitki, U. dioica olarak öne çıkmaktadır. Aynı doğrultuda in vitro ve in vivo deneysel çalışmalarda da U. dioica, en çok çalışılan takson olarak tespit edilmiştir.Sonuç: U. dioica üzerinde kanser, diyabet ve ülser hastalıklarında klinik çalışmalara yoğunlaşılması, özellikle deneysel çalışmalar açısından nispeten çok daha az çalışılmış olan ve zengin biyokimyasal yapıya sahip U. pilulifera ve U. urens bitkileri üzerinde in vitro, in vivo ve klinik çalışmalara yoğunlaşılması önerilebilir.