Amaç

Sosyal medyanın sağlık bilgisi ediniminde giderek daha yaygın kullanılması, çevrim içi eğitim içeriklerinin bilimsel doğruluğuna ilişkin kaygıları artırmıştır. Bu çalışmanın amacı, oil pulling ile ilgili Türkçe ve İngilizce YouTube™ videolarının içerik ve yararlılık düzeylerini değerlendirmek ve videoların eğitsel değerini yükleyici kaynağına göre karşılaştırmaktır.Gereç ve Yöntem:Bu kesitsel çalışmada, 21 Mayıs 2021 tarihinde YouTube™ platformunda “oil pulling” anahtar kelimesi kullanılarak arama yapılmıştır. Varsayılan arama ayarları ile ulaşılan ilk 305 video taranmış, uygunluk kriterlerini karşılayan 178 video çalışmaya dahil edilmiştir. Videoların yüklenme yılı, süresi, görüntülenme, beğeni ve beğenmeme sayıları ile yükleyici kaynakları kaydedilmiştir. İçerikler önceden belirlenmiş 10 maddelik yararlılık değerlendirme sistemi kullanılarak analiz edilmiş ve videolar yararsız, az yararlı, yararlı ve çok yararlı olarak sınıflandırılmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Spearman korelasyon analizi , ki-kare testi ve Cohen's kappa katsayısı kullanılmıştır.Bulgular:İncelenen 178 videonun %60,7'si yararlı, %21,9'u ise çok yararlı olarak sınıflandırılmıştır. İşlemin sözlü olarak açıklanması (%94,9) ve ağız sağlığına ilişkin bilgilerin sunulması (%92,1) en sık değerlendirilen içerik başlıkları olurken, bilimsel kanıtlara yer veren video oranı yalnızca %17,4 olarak belirlenmiştir. Sağlık profesyonelleri tarafından yüklenen videoların yararlılık düzeyleri, bireysel kullanıcılar ve internet siteleri tarafından yüklenen videolardan daha yüksek bulunmuştur. Yararlılık puanı ile görüntülenme sayısı, beğeni sayısı, beğenmeme sayısı ve yüklenme yılı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Gözlemciler arası uyum düzeyi ise oldukça yüksek bulunmuştur (Cohen's kappa κ=0,935).Sonuç:YouTube™ platformunda oil pulling ile ilgili çok sayıda eğitsel içerik bulunmasına rağmen, bu videoların bilimsel dayanakları sınırlıdır. Sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanan videolar daha yüksek eğitsel değere sahipken, video popülerliği bilimsel kaliteyi yansıtmamaktadır. Kanıta dayalı dijital eğitim içeriklerinin ağız ve diş sağlığı profesyonelleri ile akademik kurumlar tarafından daha fazla üretilmesi, toplumun ağız sağlığı okuryazarlığının geliştirilmesine ve yanlış bilgilerin azaltılmasına katkı sağlayabilir.