Bağırsak mikrobiyotası, yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları, çevresel faktörler ve genetik etmenlerle şekillenen dinamik bir sistemdir. Mikrobiyota tarafından üretilen metabolitlerin epigenetik düzenleyicilerle etkileşimi; inflamatuar yanıtların düzenlenmesi, gen ekspresyonunun kontrolü ve bilişsel fonksiyonların korunması gibi yaşlanma sürecini etkileyen çeşitli fizyolojik mekanizmalarda rol oynar.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve mikroRNA’lar gibi epigenetik mekanizmaların uzun ömürlülük ile ilişkisini ortaya koyarken; nutrigenetik yaklaşımlar, bireyin genetik yapısına uygun olarak planlanan beslenme modellerinin mikrobiyota bileşimi ve fonksiyonları üzerinde belirleyici etkiler oluşturabileceğini göstermektedir.
Bununla birlikte, mikrobiyota bileşimi bireyler arasında genetik çeşitlilik, yaşam tarzı ve çevresel maruziyetler gibi birçok faktöre bağlı olarak önemli ölçüde farklılık gösterebilir. Bu nedenle, tek bir beslenme modelinin tüm bireyler için aynı etkiyi göstermesi beklenemez; bunun yerine, genetik yapı, epigenetik profil ve mikrobiyal kompozisyon temel alınarak geliştirilen kişiye özgü beslenme stratejilerine ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu doğrultuda, özellikle mikrobiyotayı hedef alan Akdeniz diyeti gibi beslenme yaklaşımları ile polifenol açısından zengin biyoaktif bileşiklerin ve probiyotik-prebiyotik takviyelerin yaşlanma üzerindeki etkilerinin daha fazla klinik çalışma ile desteklenmesi gerekmektedir. Bu derlemede, bağırsak mikrobiyotası ile epigenetik ve nutrigenetik mekanizmalar arasındaki etkileşimlerin sağlıklı yaşlanma üzerindeki etkileri; diyet modelleri (Akdeniz, Batı tarzı, vegan/vejetaryen), polifenoller, probiyotikler, prebiyotikler, kısa zincirli yağ asidi üretimi, epigenetik saat ile ilişkisi, vitamin-mineral etkileşimleri ve yüz yaş üzeri bireylerin mikrobiyal profilleri üzerinden güncel bilimsel veriler doğrultusunda ele alınmıştır.
