İlaç etken madde ve yardımcı madde etkileşimleri; farmasötik formülasyonların stabilitesi, güvenliği ve kalitesi üzerinde doğrudan belirleyici bir rol oynamakta, ancak literatürde bu etkileşimler genellikle kalitatif gözlemlere dayalı olarak incelenmektedir. Bu çalışma, ATR-FTIR spektral momentleri ile stokastik modellemeyi birleştiren ve farmasötik literatürde ilk kez uygulanan özgün bir hesaplamalı analitik kimya çerçevesi sunmaktadır.
Araştırma kapsamında, yaygın kullanılan iki model yardımcı madde olan β-siklodekstrin ve glisin arasındaki etkileşim potansiyeli, spektral değişimleri temel alan bir yaklaşımla hesaplanmıştır. Spektral veriler; alan, merkez (μ), bant genişliği (σ) ve çarpıklık (skewness) gibi matematiksel momentler aracılığıyla parametrik olarak tanımlanmış; bu parametreler daha sonra bir "Etkileşim Derecesi" (ID) metriğine dönüştürülmüştür.
Analitik güvenilirliği ve modelin sağlamlığını test etmek amacıyla, 50.000 iterasyon içeren Monte Carlo simülasyonları kullanılarak belirsizlik yayılımı ve duyarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler üzerinden geliştirilen kapalı formdaki öngörücü modelin, R2=0,978 gibi oldukça yüksek bir belirtme katsayısına sahip olduğu saptanmıştır.
Bu değer, simüle edilen veriler ile teorik öngörüler arasında mükemmel bir uyum olduğunu kanıtlamaktadır.Duyarlılık analizleri sonucunda, literatürde genellikle ihmal edilen bant asimetrisinin, etkileşim derecesini belirlemede en baskın ve kritik parametre olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, farmasötik kalite kontrol süreçlerinde yardımcı madde uyumluluğunun hızlı, hassas ve kantitatif tayini için geleneksel yöntemlerin ötesine geçen, öngörücü bir metodoloji sunmaktadır.
