Sadece tükürük örneği alınarak erken evrelerde kişinin
alzhemier riski taşıyıp taşımadığı tespit edilebilecek. ODTÜ Enformatik Enstitüsü
Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yeşim Aydın Son proje ile ilgili açıklama yaparak;
“Uluslararası çalışma grupları tarafında oluşturulmuş 3 büyük veri seti alt
yapısını yapay zeka kullanarak analizi ile erken evrede risk göstergesi
olabilecek genetik profilleri tespit ediyoruz. Bu genetik profilleri doğrulamak
için geliştirdiğimiz teknikte, katılımcıların yanak içinden tükürük örneklerini
alıyoruz ve DNA'larını izole ediyoruz. Hastalık riskini 1,5-2 kat artıran
genetik değişiklikler tespit ettik, ayrıca koruyucu olabilecek çeşitlilikler
gözledik. TÜBİTAK projemiz kapsamında, tüm bunları yapabilen bir moleküler tanı
kiti prototipi geliştirdik. Bu analizler ile hastalığın en erken aşamasında,
sadece yanak içinden alınan bu örneğin yapay zeka modeline dayanarak kişilerin
riskli olup olmadığını veya Alzheimer'a karşı koruyucu bir genetik yapı taşıyıp
taşamadığını doktorlarımıza bilgi olarak sunmayı hedefliyoruz.” şeklinde
açıkladı.
TÜBİTAK’ın destekleriyle tamamlanan teknolojinin klinik
aşamaları Nörobilim ve Nöroteknoloji Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezinde
devam edecek. Bu alanda ODTÜ diğer üniversitelerden
farklı olarak laboratuvar ortamında veri üretimi ve analizi ile yapay zeka
modellerinin noleküler testlerle doğrulanması yapılıyor. 10 yıldır tıp ve yapay
zekayı birleştiren araştırmalar yaptığını dile getiren Doç. Dr. Yeşim Aydın Son
hedeflerinin bir test kiti geliştirmek olduğunu söyledi.
Tüm Araştırmalar
Erken Tanının Önemine Dikkat Çekiyor
Projenin ilk faz aşaması hakkında konuşan Son, Hacettepe
Üniversitesi Geriatri bölümü ile çalışarak 100 alzhemier hastası üzerinde araştırmalar
sonucu ilk prototipini aldıklarını dile getirdi. ikinci faz aşaması için de
yine TÜBİTAK destekli bir şekilde devam etmek istediklerini söyledi. Son olarak
erken tanının öneminden bahseden Doç. Dr. Yeşim Aydın Son; “Beyinde oluşan
dejeneratif olguları engelleyemesek bile yavaşlatmak için bazı yöntemler
literatüre girmiş durumda. Bu noktada erken tanıda bizim araştırmamız büyük
önem taşıyor.” dedi.
