12-18 aylık çocuğun yardımsız yürümesi gerektiğini dile
getiren Çocuk Nöroloğu Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, “Bebek 18. ayda
halen yürümüyorsa mutlaka çocuk nörolojisi doktoruna danışılmalı.” dedi. Prof.
Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, 24-36 aylık çocuğun koşup merdiven çıkabileceğini
de söyledi. Üsküdar Üniversitesi NP İstanbul Hastanesi Çocuk Nöroloğu Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, çocuklarda büyüme
ve gelişme konusunda bilgi verdi.
“Çocuklar
erişkinlerden farklı olarak devamlı bir büyüme ve gelişme içinde.”
Çocukların erişkinlerden farklı olarak devamlı bir büyüme ve
gelişme içinde olduğunu dile getiren Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, “Tabii
ki bu süreçte çocuğunuzun büyüme ve gelişme basamaklarının da yaşına uygun
olması gereklidir.” dedi. Bu basamakların herhangi birinde geri kalma veya
duraklama olduğundan endişelenen anne babaların çocuk doktoruna müracaat etmesi
önerisinde bulunan Prof. Dr. İçağasıoğlu, “Doktorunuz, yaptığı muayene ve
tetkikler sonunda çocuğunuzu çocuk nörolojisine yönlendirebilir.” diye bilgi verdi.
“Büyüme vücut
boyutlarının ve hacminin artması, gelişme ise büyüyen dokuların fonksiyon
kazanması.”
Büyümenin vücut boyutlarının ve hacminin artması, gelişmenin
ise büyüyen dokuların fonksiyon kazanması olduğunu anlatan Prof. Dr.
İçağasıoğlu, “Çocuklar, anne karnından başlayan ve ergenliğe kadar devam eden
büyüme ve gelişme süreci içindedirler. Bu sürecin herhangi bir döneminde sağlık
durumlarının bozulması büyüme ve gelişmeyi yavaşlatabilir hatta durdurabilir.” dedi.
“Boy uzunluğu,
ağırlık ve baş çevresi düzenli ölçülüp takip edilmeli.”
Büyümenin izlenmesinde boy uzunluğu, ağırlık, baş çevresi ve
artış hızlarının önemli olduğunu dile getiren Prof. Dr. Dilara Füsun
İçağasıoğlu, “Bu ölçümler doktorunuz tarafından düzenli olarak yapılmalı ve
takip edilmelidir. Büyüme hızı her çocukta ve değişik yaş dönemlerinde farklı
olabilir. Ancak bu ölçümlerde saptanan anormal değerler, büyümede gerilik veya
büyüme duraklamasının bir göstergesi olabilir. Bu kontroller sırasında çocuğun
nörolojik muayenesi de yapılmalı, nörolojik gelişim basamakları
değerlendirilmeli.” şeklinde ifade etti.
“Başını dik tutma
gibi fiziksel becerilerde ilerleme olması nörolojik gelişim olarak
tanımlanıyor.”
Merkezi sinir sisteminin gelişmesiyle bebeğin iletişim,
hafıza, dikkat, odaklanma, dil gelişimi gibi bilişsel özelliklerinde ilerleme
göstermesinin, aynı zamanda başını dik tutma, oturma,
yürüme gibi fiziksel becerilerinde bir bütün halinde ilerleme olmasının
nörolojik gelişim olarak tanımlandığını anlatan Prof. Dr. Dilara Füsun
İçağasıoğlu, “Sağlıklı bebeklerin nörolojik gelişimleri sadece genlerle
yapılandırılmış bir süreç değildir. Genetik yapının yanında cinsiyet, beslenme,
hormonlar, yaşanılan çevre ve geçirilen hastalıklar da etkilidir.” dedi.
“Bebeğin baş çevresi,
ilk 6 ay göğüs çevresinden büyüktür.”
Çocukların büyüme sürecinde belirli bir sıra bulunduğunu, yenidoğan
dönemimde en hızlı büyüyen kısmın baş çevresi olduğunu dile getiren anlatan
Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, “Bebeğin baş çevresi, ilk 6 ay göğüs çevresinden
büyüktür. Altıncı ayda baş çevresi ve göğüs çevresi ölçümleri eşit olur.
Altıncı aydan sonra baş çevresi büyüme hızı yavaşlar. Baş çevresinin normalden
küçük (mikrosefali) veya büyük (makrosefali) olması beyin gelişimini de
etkileyebilir. İlk bir yıl içerisinde baş çevresi büyüme hızının takibi bu
nedenle çok önemlidir.” şeklinde konuştu.
Çocukların normal
nörolojik gelişim basamakları nasıl olmalı?
Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, sağlıklı çocukların
normal nörolojik gelişim basamaklarını şöyle sıraladı:
“0-1 ay; bebek yüze ve ışığa bakar, kol ve bacaklarını eşit
şekilde hareket ettirir, yüzükoyun yatırılınca başını kısa süre kaldırabilir.
Bu dönemde bebeğe gülümseyerek bakın, ismiyle seslenin, onula konuşun, şarkılar
ve ninni söyleyin.
1-3 ay: gülümseme, agulama başlar, kısa süreli başını
kontrol edebilir, kol ve bacaklarını eşit şekilde hareket ettirir. Onu kucağa
aldığınızda hafif okşayın, yüzüne gülümseyerek bakın, çıkardığı seslere siz de
cevap verin, birlikte gezmeye çıkın, müzik dinleyin, kitap okuyun. Bebek üç
ayın sonunda baş kontrolünü kazanmamışsa, kol ve bacaklarını eşit şekilde
hareket ettirmiyorsa mutlaka çocuk nörolojisi doktoruna danışılmalı.
3-6 ay; baş kontrolünü tam sağlayabilir, sesli güler,
dönmeye başlar, destekle oturabilir, ayaklarını üzerine bastırılmak istenirse
basmayıp bacaklarını karnına doğru çeker. Bebekle konuşun, uzanabileceği
mesafeye renkli oyuncaklar, plastik tabak vb koyup uzanması için teşvik edin,
cisme uzanırken bebek iki elini de eşit şekilde kullanır. Bu dönemde el tercihi
varsa mutlaka çocuk nörolojisi doktoruna danışılmalı.
“Bebekle büyük
insanla konuşur gibi konuşun.”
6-9 ay; ba-ba, de-de gibi heceler çıkarır, adına bakabilir. Bebekle büyük insanla konuşur gibi konuşun, evdeki
eşyaları göstererek isimlerini söyleyin.
9-12 ay; bay-bay yapar, el çırpar, tutunarak ayakta durur. Yanında
olmak şartıyla bir kap içine su koyup çocuğun oynamasına izin verin, bir şeyi
işaretle istediğinde ona o cismin adını söyleyerek uzatın.
“Bebek 18. ayda halen
yürümüyorsa mutlaka çocuk nörolojisi doktoruna danışılmalı.”
12-18 ay; yardımsız yürür, ver-al gibi basit komutlara uyar,
anlamlı olarak 2-3 kelime söyleyebilir. Çocukla birlikte sofraya oturun, eliyle
ya da kaşıkla yemesine izin verin. Bebek 18. ayda halen yürümüyorsa mutlaka
çocuk nörolojisi doktoruna danışılmalı.
18-24 ay; vücut kısımlarını bilir, 24-36 ayda koşar,
merdiven çıkar, iki kelimelik cümle kurar, ev işlerine yardım eder. Bu dönemde büyük parçalı yap boz oyuncakları,
küplerle oynatın. El yıkama alışkanlığı kazandırın.
“3-4 yaşında üç kelimelik cümle kurar.”
3-4 yaş; üç kelimelik cümle kurar. Çocukla birlikte top
yuvarlama, saklambaç gibi oyunlar oynayın. Küçük başarılarında onları takdir
edin.
4-6 yaş; sorulara cevap verebilir, olayları anlatabilir,
düğme ilikleyebilir, tek ayak üstünde durabilir. Çocuğun soru sormasını
destekleyin, sorularını büyük insanlarla konuşur şekilde cevaplayın. Bazen
“sence neden? sence nasıl?” gibi sorularla onu düşünmeye teşvik edin. Artık
çocuğunuzu okula hazırlayın, okul ile ilgili bilgiler verin.”
“Çocuk kendi yaş
grubundan ileri bir yaşın hareketini yapıyor yaşına uygun olanları yapamıyorsa
doktora danışmalı.”
Sağlıklı çocuklarda anlama, ifade etme, oturma, yürüme ve
günlük becerileri kazanmanın aynı sırayı izlediğini ve erişkin yaşa kadar devam
ettiğini anlatan Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, “Nörolojik gelişim sırası
aynı olmakla birlikte, gelişim basamaklarının kazanılma zamanları farklılık
gösterebilir. Çocuk kendi yaş grubundan ileri bir yaşın hareketini yapıyor
yaşına uygun olanları yapamıyorsa doktora danışmalı.” dedi.
Gebelik döneminde anneye yapılan ultrasonografi ve kan
testlerinin erken tanı yöntemlerinden olduğunu da ifade eden Prof. Dr. Dilara
Füsun İçağasıoğlu, “Ayrıca ülkemizde başarılı bir şekilde uygulanan bebek topuk
kanı tarama testleri ile hipotiroidi, fenilketonüri, biyotinidaz eksikliği,
kistik fibrozis, ve kalıtsal olan SMA
(spinal muskuler atrofi), konjenital
adrenal hiperplazi (KAH) gibi nörolojik
gelişim basamaklarını bozan çok önemli hastalıkların tanınması ve erken
tedavisi mümkün.” şeklinde konuştu.
Prof. Dr. Dilara Füsun İçağasıoğlu, nörolojik gelişim
basamaklarının takip edilmesinin son derece önemli olduğunu, özenli bir takiple
gelişebilecek ağır nörolojik hastalıkların erken tanısı ve tedavisi mümkün
olacaktır.” dedi.
