İlk yardımın bu konuda eğitim almış herkesin olayın olduğu yerde bulabildiği
malzemeleri kullanarak yaptığı hayat kurtarıcı müdahale olduğunu belirten
Öğretim Görevlisi Duygu Deniz, ilk yardımın sadece bu konuda sertifika almış
kişilerce uygulanması gerektiğini vurguladı. Bilgisizce ya da kulaktan dolma
yanlış bilgilerle yapılan ilk yardım müdahalesinin riskli olduğunu belirten
Deniz, “Hasta ya da yaralının durumun kötüye gitmesi, kalıcı sakatlıklar
oluşması ve hatta hasta/yaralının hayatını kaybetmesiyle sonuçlanabilir”
uyarısında bulundu.
Trafik kurallarına dikkat çekmek ve ilk
yardımın önemini vurgulamak amacıyla her yıl Mayıs ayının ilk haftası Trafik ve
İlk Yardım Haftası olarak kutlanıyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Meslek
Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Program Başkanı Öğretim Görevlisi Duygu Deniz,
Trafik ve İlk Yardım Haftası vesilesiyle yaptığı açıklamada trafik kazalarında
olması gereken ilk yardıma ilişkin değerlendirmede bulundu.
İlk yardım nedir
İlk yardımın amacının yaşamın devamının sağlanması, durumun kötüye
gitmesinin önlenmesi ve iyileşmeyi kolaylaştırma olduğunu belirten Öğretim
Görevlisi Duygu Deniz, “İlk yardım, herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye
düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya
kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun kötüye gitmesini önleyebilmek amacı
ile olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın, mevcut araç ve gereçlerle
yapılan ilaçsız uygulamalardır” dedi.
İlk yardım sertifikalı kişilerce uygulanmalıdır
İlk yardım ve acil tedavi arasında fark olduğunu belirten Duygu Deniz, “Acil
tedavi, acil ünitelerinde, hasta ya da yaralılara doktor
ve sağlık personeli tarafından yapılan tıbbi müdahalelerdir. Acil
tedavi bu konuda ehliyetli kişilerce gerekli donanımla yapılan müdahale
olmasına karşın, ilk yardım bu konuda eğitim almış herkesin olayın olduğu yerde
bulabildiği malzemeleri kullanarak yaptığı hayat kurtarıcı müdahaledir. İlk
yardım, bu konuda sertifika almış kişilerce uygulanmalıdır. Aksi halde
bilgisizce ya da kulaktan dolma yanlış bilgilerle yapılan ilk yardım müdahalesi
hasta ya da yaralının durumun kötüye gitmesi, kalıcı sakatlıklar oluşması ve
hatta hasta ya da yaralının hayatını kaybetmesiyle sonuçlanabilir” uyarısında
bulundu.
Güvenli çevre oluşturulmalı
İlk yardımda özellikle dikkat edilmesi gereken diğer hususların; koruma,
bildirme ve kurtarma olduğunu kaydeden Deniz, “Koruma, kaza sonuçlarının
ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar. En önemli
işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre
oluşturmaktır. Böylelikle hem ilk yardımcı hem de hasta/yaralı ikincil kazalara
karşı korunmuş olacaktır” dedi.
112 acil aranmalıdır
Olayın ya da kazanın mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde telefon veya diğer
kişiler aracılığı ile gerekli yardım kuruluşlarına bildirilmesi gerektiğini
belirten Duygu Deniz, ülkemizde ilk yardım gerektiren her durumda telefon
iletişimlerinin 112 acil telefon numarası üzerinden gerçekleştirildiğini
söyledi.
Kontak kapatılmalı, el freni çekilmeli
Trafik kazalarında, kaza yapan araç içinde bulunan yaralıların, araç hareket
ettirilmeden çıkarılması gerektiğini vurgulayan Deniz, “Araç hangi durumda
olursa olsun hareket ettirilmez. Kurtarma ya da acil tıbbi bakım esnasında
aracın hareket etmesi veya aniden yanmaya başlaması hem yaralıların hem de
ekiplerin hayatını tehdit eder. Aracın hareket etmemesi için tüm tedbirlerin
alınması gerekir. Araç çalışıyorsa kontak anahtarı kapatılarak çalışması
durdurulmalıdır. Anahtar, kapatıldıktan sonra aracın üzerinde bırakılmalıdır. Aracın
el freni çekilmelidir. Araç, tekerlerinin üzerinde duruyorsa tekerlerin ön ve
arka yüzüne takoz yerleştirilir. Araç, tekerlerinin üzerinde değilse destek
malzemeleri ile desteklenmelidir. Kaza yapan araçta, LPG (likit petrol gazı)
tüpü varsa gaz sızıntısını önlemek için bagajda bulunan tüpün vanası
kapatılmalıdır. Akaryakıt sızıntısı kontrol edilmelidir. Ortamda, kazadan
etkilenmiş elektrik nakil hattı varsa ilgili kuruma haber verilerek elektrik
akımının kesilmesi sağlanmalıdır. Patlama ve yangın riskini önlemek için olay
yerinde sigara içilmesi önlenmelidir” uyarısında bulundu.
Kazazedeye müdahalede bu uyarılara dikkat
Trafik kazaları sonucunda travmaya bağlı yaralanmalar görülebileceğini ifade
eden Öğretim Görevlisi Duygu Deniz, şunları söyledi:
“Özellikle baş-boyun yaralanması şüphesi olan durumlarda kazazedeye müdahale
ederken baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan araçtan çıkarılması gerekmektedir.
Kazazedenin durumu değerlendirilir (ABC) ve öncelikli müdahale edilecekler
belirlenir. Kazazedenin korku ve endişeleri giderilir. Kazazedeye müdahalede
yardımcı olacak kişiler organize edilir. Kazazedenin durumunun ağırlaşmasını
önlemek için kendi kişisel imkanları ile gerekli müdahalelerde bulunulur.
Kazazedenin baş-boyun-gövde ekseni korunarak müdahalelerde bulunulur. Kanaması
varsa kanama kontrolü yapılır. Kırıklara yerinde müdahale edilir. Kazazedenin
yarasını görmesine izin verilmez. Kazazedeyi hareket ettirmeden müdahale
yapılır. Kazazede sıcak tutulur. Ambulans gelinceye kadar kazazede yalnız
bırakılmaz. Kazazede ağır hasta/yaralı ve hayati tehlikede olmadığı sürece asla
yerinden kıpırdatılmaz.”
