İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından 14 Mart Tıp Bayramı etkinlikleri kapsamında düzenlenen “Sağlık Haberciliği Toplantısı”, Türkiye’nin sağlık alanında önde gelen habercilerini ağırladı. Deneyimli sağlık habercileri Sibel Güneş, Mesude Demir Erşan ve Melike Şahin, sağlık haberlerinin ve bu haberlerin veriliş şeklinin toplumsal etkilerini anlatırken toplumun bilinçlenmesi konusunda sağlık okuryazarlığının önemini vurguladı. Sağlık habercisinin doğru bilgiyi almak için haber kaynağını titizlikle seçmesinin görevi olduğunu belirten haberciler, okuyucular ve toplumun da manipülatif haberlere karşı dikkatli olması ve ayıklama yapması gerektiğinin altını çizdi.

İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur’un moderatörlüğünde gerçekleşen “Sağlık Haberciliği Toplantısı”nda deneyimli sağlık habercileri Sibel Güneş, Mesude Demir Erşan ve Melike Şahin, sağlık haberciliğinin önemi, sağlık haberlerinin toplum üzerindeki etkilerine değinerek tecrübelerini paylaştı.

İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur, pandeminin üzerinden 5 yıl geçmesine rağmen hiçbir ülkenin olası bir pandemiye herhangi bir hazırlık yapmadığının görüldüğünü söyledi. Özellikle ABD’de Trump’un yönetime gelmesiyle beraber sağlık yapılanması ve söylemlerde bazı değişiklikler olduğunu belirten Badur, “Özellikle aşı karşıtlığı yükseliyor. Sağlık politikaları kronik hastalıklar ile mücadeleye kaydırılıyor; ve nihayet National Institutes of Health (NIH) ve FDA gibi kuruluşların başına aşı karşıtı insanlar geliyor: Bu yaklaşımın neden olacağı ilk olumsuzluk, ülkede kızamıktan bir çocuk ölümünün saptanması ile somut olarak gözlenmiştir;  ABD’de kızamıktan çocuk ölümlerinin  2003’ten beri ilk kez olduğu biliniyor” dedi.

Sibel Güneş: “Sağlık haberciliğini sokaktaki yurttaş için yapıyoruz”

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Genel Sekreteri Sibel Güneş, Türkiye’de sağlık haberciliğinin geçmişinden başlayarak günümüzde sağlık haberciliğinin önemine değindi. Sağlık habercilerinin amacının kamu yararına halkı bilgilendirmek olduğunu belirten Güneş, “Sağlık haberciliği alanında daha çok magazin ve hastalık haberleri yapılırken biz alanında uzmanlaşan, iletişim fakültesi kökenli haberciler olarak 1991 yılında Eğitim ve Sağlık Muhabirleri Derneği’ni kurduk. Bu önemli iki konuda da uzman habercilerin iç eğitimlerini iş birliği ile gerçekleştirdik. Türk Tabipleri Birliği, Türk Eczacıları Birliği, Türk Diş Hekimleri Birliği başta olmak üzere Türkiye’nin önemlli uzmanlık dernekleriyle ortak toplantılar düzenledik. “Sağlık Bilinci ve Medya” başlıklı dört toplantı yaptık, bu toplantı sağlık iletişimi konusunda üniversitelerde çalışan kişilerin de referans kaynağı oldu. Bilim insanlarının kendi içlerinde ürettikleri ve kendi aralarında konuştuğu bir konuyu, halka ulaştıracak bir kamu yararını önceleyerek bir aracılık oluşturduk. Dili basitleştirdik, kavramları anlaşılır hale getirdik ve hedef kitle olan, bu işi yapmamızın en büyük nedeni toplumdaki en zayıf halka olan sokaktaki yurttaşa bu bilgiyi aktarma konusunda hep birlikte büyük bir çaba gösterdik” dedi.

Türkiye’de sağlık okuryazarlığı yüzde 30’u içeriyor

Türkiye’de sağlık okuryazarlığı kavramının toplumun yüzde 30’unu içerdiğini belirten Güneş, “Yüzde 70’i kendini sağlık okuryazarı olarak tanımlamıyor. Kendisine sağlıkla ilgili söyleneni anlamak, sağlıkla ilgili problemini yönetebilmek, soru sormak ve karar alabilme mekanizmalarını içeren bir kavramdan söz ediyorum.  O yüzden yaptığımız iş çok önemli” dedi.

Sağlık habercisi doğru eleme yapmalı

Sağlık habercileri olarak başta sağlık otoritesi olan Sağlık Bakanlığı’ndan hastane kapısında bekleyen yurttaşa kadar geniş bir yelpazede bu işi yapmak için mücadele ettiklerini belirten Sibel Güneş, “Asla sansasyona dayalı, hasta haklarını ihlal eden bir bakış açısıyla habercilik yapılmaması gerekir. İyi bir sağlık habercisinin binlerce haber kaynağı var. Birçok bilim insanı var. Bu bilim insanlarından acaba hangisinin bilimselliğin peşinde koşmayı sürdürmüş ya da bakışını ticaret ya da başka bir kaygıyla çarpıtmamış, bunun arayışı içerisindeyiz. Eğer bunu elemezseniz Türkiye’nin en önemli bilim insanı gibi görünen kişiye de ulaşabilir, oradan da o yanlış bilgiyi yurttaşa eriştirebilirsiniz” dedi.

Mesude Demir Erşan: “Kaynağın güvenilirliği çok önemli”

Gazeteci Mesude Demir Erşan da sağlığın siyaset, ekonomi, magazin, spor, çevre gibi pek çok alanı kapsadığına dikkat çekerek “Alan bu kadar geniş olunca kaynağın da çeşitliliği öne çıkıyor. Sağlık habercileri olarak haberleri nereden alıyoruz? İşin bürokrasi tarafı var, bakanlıkları takip ediyoruz. Tıp fakülteleri, uzmanlık dernekleri, tabip odaları, eczacılık odaları, diş hekimi odaları ve bunların birlikleri sağlık haberclerininin kaynakları arasında yer alıyor. İklim değişikliği, hava kirliliği gibi konular bu alanda çalışan aktivistler de sağlık kaynakları arasına girdi. Sokaktaki vatandaş, sosyal medya yani sağlık haberi olabileceğini düşündüğümüz her alan bizim için kaynak. Peki bir kısmı da açık olan bu kaynaklar güvenli mi? Tabii ki değil. İşte burada uzmanlığın önemi ve değeri ortaya çıkıyor. Bugün başlayıp ben sağlık muhabirim diyemiyorsunuz. Bu ciddi bir birikim, öncesi sonrası var” diye konuştu.

Kamuoyunda çok popüler olmanın her zaman güvenilir olma anlamına gelmeyeceğini belirten Erşan, “Bu kişiler ne yazılırsa okunuyor, ekrana çıkınca çok izleniyor ama bu o kişinin doğru bir kaynak olduğu anlamına asla gelmiyor. Dolayısıyla çok dikkatli olmak gerekiyor” dedi.

Melike Şahin: “Pandemi aşı için hem medyanın hem  toplumun bir sınavı oldu”

Sağlık habercisi Melike Şahin de pandemi sürecinin aşı konusunda önemli bir dönemeç olduğunu belirterek “Pandemi öncesinde aşı konusunda özellikle çocukluk çağı aşıları ve sonbahardaki grip aşılarının önemini anlatmaya çalışıyorduk. Pandemi aşı için hem medyanın hem  toplumun bir sınavı oldu. O süreçte doğrular anlatılmaya çalışıldı ama bazı ifadeler direkt olarak toplumda yanlış algıya neden oldu. Yani gazetecilikte neyi nasıl anlattığınız çok önemli” dedi.

 “Manipülatif haberlere karşı dikkatli olunmalı”

Doğru ve güvenilir kaynağı seçme kaygısının hem gazeteci için hem de habere ulaşmak isteyen okuyucu açısından önemli olduğunu vurgulayan Şahin, “Manipülasyon çağındayız. Bu her şey için geçerli. Hayatımızın her alanında manipülasyona maruz kalıyoruz. Bu haber verme şeklinde de böyle. Bu manipülasyona gelmemeye ve ona karşı kendimizi korumamız lazım. Gazeteciler olarak kaynak seçimi konusunda dikkatli olmalıyız. O haberi takip eden okuyucular ve toplum olarak da bu tip haberlere karşı ayıklama yapılması gerektiğini düşünüyorum. Bilim dışı söylemlerin her zaman daha çok ilgi çektiğini, daha çok paylaşıldığını, onu düzeltmenin yeni bir bilgi vermekten çok daha zor olduğunu söylememiz lazım” dedi..