Rahmin içini kaplayan ve her ay adetle dışarı atılan salgı bezlerinin, olması
gereken yerler dışında bulunması durumu olan endometriozis, üreme çağındaki
kadınların yaklaşık yüzde 10'unda görülüyor. Kadınların yaşam kalitesini
etkileyen bu sorun, en çok regl ağrısıyla karıştırılıyor. Medicana Sağlık Grubu
Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Doç. Dr. Aşkın Doğan, endometriozis
hakkında bilgi verdi.
Türkiye'de yaklaşık 1.5 milyon kadının karşı karşıya olduğu
tahmin edilen endometriozis, kadınların yaşam kalitesini olumsuz
etkileyebileceği gibi kısırlığa da yol açabiliyor. En sık 25-35 yaş aralığında
görülen hastalık, nadiren menopozdan sonra da ortaya çıkabiliyor. "Endometriozis
teşhisi genellikle geciktiği için birçok kadın, hastalığın belirtilerini genç
yaşlardan itibaren yaşasa da tanıyı ancak 30'lu yaşlarında alabilmektedir"
diyen Medicana International İzmir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Doç. Dr. Aşkın Doğan, aile öyküsünde endometriozis olan, çocuk sahibi olmayan,
erken adet görmüş ya da geç menopoza giren kadınların riskli grupta
olabileceğini belirtti.
Genellikle ağrılı bir hastalık
Endometriozisin östrojen bağımlı, yaygın ve kötü huylu olmayan bir süreç
olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Aşkın Doğan, "Bu dokunun oluşturduğu
inflamasyon, ağrılı adet görme, ilişki sırasında ağrı, basınç hissi, kronik
pelvik ağrı ve hatta kısırlığa yol açabilir. Oluşan ağrılar adet döneminden
bağımsız olarak da ortaya çıkabilirken, bazı hastalarda idrar yaparken ve
dışkılama esnasında da rahatsızlık hissi oluşabilir, kabızlık ve ishal gibi
semptomlar da görülebilir" dedi.
Tanı koymak 7-8 yıl sürebiliyor
Hastalığın yaygınlığı ile semptomların şiddeti arasında her zaman doğrudan bir
ilişki olmayabileceğini vurgulayan Doç. Dr. Aşkın Doğan, "Görece küçük
lezyonlar şiddetli semptomlara yol açabilirken, daha büyük lezyonlar
asemptomatik olabilir. Bulgular en hafiften sosyal hayatı olumsuz
etkileyebilecek dereceye kadar ağır olabilir. Tek bir semptom şeklinde veya
kombinasyon halinde ortaya çıkabilir" şeklinde konuştu.
En fazla 25-35 yaş arasında görülüyor
Endometriozisin en yaygın görülme yaşının 25-35 yaş arası olduğunu ifade eden
Doç. Dr. Aşkın Doğan, "Bulgular çok spesifik olmadığı için tanının 7-8 yıl
gecikebildiği durumlar olabilmektedir. Kesin tanıyı koyan net bir laboratuvar
testi bulunmamakla birlikte CA-125 yüksekliği ve ultrasonda endometrioma olarak
adlandırılan çikolata kistlerinin varlığı tanı açısından klinisyene yardımcı
olabilir. Ultrason bulgularının belirsiz olduğu veya bağırsak, idrar kesesi ya
da idrar yollarında hastalıktan şüphelenilen hastalar için MR da teşhiste
yardım olabilir" dedi.
Cerrahi tedavi en son tercih edilen yöntem
Tedaviye başlamadan önce hastanın kapsamlı bir geçmişinin alınması ve
muayenesinin yapılması gerektiğini belirten Doç. Dr. Aşkın Doğan, "Medikal
tedavinin ilk basamağında non-steroid anti-inflamatuar olarak adlandırılan ve
genellikle ağrı kesici olarak bilinen ilaçlar yer almaktadır. İkinci basamak
tedavi olarak doğum kontrol hapları olarak da bilinen östrojen ve progesteron
içeren ilaçlar kullanılabilmektedir. Menopozda semptomlar azaldığı için bazı
özel durumlarda hastalar geçici olarak menopoza sokulabilmektedir. Medikal
tedaviye yanıt vermeyen hastalarda ya da altta yatan kötü huylu bir hastalığın
ekarte edilememesi durumunda cerrahi tedavi ön plana çıkabilmektedir. Bağırsak
ve idrar yolları tutulumunda da genellikle cerrahi tedavi önerilmektedir"
diye konuştu.
Çocuk sahibi olmak isteyenlere
Çocuk sahibi olmak isteyen endometriozis hastaları için ayrı bir tedavi
yaklaşımı gerektiğini belirten Doç. Dr. Aşkın Doğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Endometriozisi düşündüren semptomları olan ve daha önce cerrahi
geçirmemiş hastalarda infertilite değerlendirmesi yapıldıktan sonra
laparoskopik cerrahi önerilmektedir. Bu sayede daha iyi gebelik oranları elde
edilebilir ve ağrının giderilmesi sağlanır. Daha önce cerrahi geçirmiş
hastalarda ise tekrar cerrahi işlem yerine yardımcı üreme teknikleri
uygulanmaktadır. Hiç şikayeti olmayan ancak kısırlık nedeniyle başvuran
hastalarda cerrahiyi önerilmemektedir. Endometriozis tanısı alan kadınlar,
erken tanı ve uygun tedavi ile hastalığı yönetebilmektedir. Özellikle adet
sancısı ve kronik pelvik ağrısı yaşayan kadınların bir uzmana başvurması
gerekmektedir."
