Dünya genelinde oldukça yaygın görülen Alzheimer, Parkinson,
ALS, Huntington, Demans gibi hastalıklar üzerine çalışmalar yapan lise son
sınıf öğrencisi Simay Yüksel, bu hastalıklara karşı erken teşhisin önemine
odaklanarak yapay zeka ile hastalığı teşhis edecek bir makine geliştirdi.
Hayatın her alanında yer alan yapay zekanın etkileri özellikle tıbbi çalışmalarda
umut vadettiğine değinen Yüksel: “Tıp ve teknoloji alanlarındaki gelişmelere
rağmen özellikle bu nörodejeneratif hastalıkların görülmesindeki artışın devam
ettiğini gördükten sonra 'Bu sorunu nasıl çözebilirim' sorusu üzerinde
düşünerek konuyu daha detaylı araştırmaya başladım. Araştırmalar sonucunda
gördüm ki, her ne kadar bu alanda yapılan araştırmalar artmış olsa da
hastalıkların teşhisinde halen yetersiz kalınıyor ve herhangi bir kesin tedavi
yöntemi bulunmuyor. Semptomların baştaki süreçlerde belirgin gözlemlenmemesi de
bu hastalıkların erken teşhisini zorlaştırıyor.” şeklinde konuştu.
Erken Teşhiste Yapay
Zeka
Hastalıklarda erken teşhisin kurtarıcı bir rolü olduğu
gerçeğinin yanında yapay zekanın da bu alanda yer alması tıpta hastalıklara
karşı savaşın kazanılacağı anlamına geliyor. Simay Yüksel de konu üzerine yorum
yaparak; “Bu hastalıkların erken teşhisinde yapay zekadan yararlanabilir miyiz
diye merak etmeye başladım. Sonrasında iki arkadaşımla takım olarak, farklı
faktörlerin genlerin çalışması üzerindeki etkisi olarak adlandırılan epigenetik
tabanlı bir yapay zeka modeli geliştirdik. Bu modeli, söz konusu
nörodejeneratif hastalıkların erken teşhisinde kullanılması amacıyla
geliştirdik. Beş hastalığa odaklandık. Bunlar, frontotemporal demans,
Alzheimer, Parkinson, ALS, Huntington. Bu yapay zeka modeli 5 nörodejeneratif
hastalığın epigenetik tabanlarını içeriyor.” dedi.
Simay Yüksel ve ekip arkadaşlarının yürüttüğü çalışmada
model hakkında bilgi vererek; “Çalışma kapsamında kişilerden alınan tükürük ve
kan örnekleri geliştirdiğimiz makineye yükleniyor. Makine, geliştirilen yapay
zeka sistemiyle, bu 5 hastalık için geçerli olan yaklaşık 16 ayrı belirtece
bakıyor ve bunların analizini yapıyor” dedi.
Epigenetik Faktörler
Birleşerek Kişinin Risk Olasılığını Hesaplıyor
Yüksel makine hakkında; DNA, yaş, yaşam tarzı, genetik
faktörler gibi bilgilerin birleşimi ile kişinin risk faktörü taşıyıp taşımadığı
hesaplıyor. Hastalığa yakalanma riski yüksek olan kişilerin analizinde
bulunarak laboratuvara yönlendirdiğini belirtti.
Moleküler Biyoloji Kulubü’nün kurucu olan Simay, bilim insanı olmanın çocukluk hayali olduğunu söyleyerek bu yıl üniversite sınavına gireceğini, bu alanda kendi geliştirerek yeni araştırmalar ve girişimlerde bulunabileceği bir üniversiteyi tercih edeceğini dile getirdi.
