Kaslarda kontrol kaybıyla başlayan ALS
hastalığı ölümle sonuçlanabiliyor. Prof. Dr. Zeliha Matur, hastalığın en çok 40
ila 70 yaş aralığında görüldüğünü belirterek “Kas seğirmesi, kas krampları, kas
güçsüzlüğü, geveleyerek veya genizden konuşma, çiğneme veya yutma
bozukluklarına dikkat” dedi.
Amyotrofik
lateral skleroz veya ALS hastalığı, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerinin
yıkımıyla seyreden ve kaslarda kontrol kaybına neden olan ilerleyici bir sinir
sistemi hastalığı olarak tanımlanıyor. ALS hastalığı nedeni tam olarak
bilinmese de en çok 40 ila 70 yaş arasında ortaya çıkıyor. Sigara içenlerde,
kafa travmasına maruz kalanlarda, profesyonel sporcularda ve elektrik
çarpanlarda, ağır metaller ve bazı kimyasal maddelere maruz kalanlarda ALS
gelişimi görülebiliyor. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji
Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Zeliha Matur, hastalığın belirtilerini,
teşhis ve tedavi yöntemlerini anlattı.
Bu yaş aralığına dikkat!
ALS’nin en
sık 40 ila 70 yaş arasındaki insanları etkilediğini vurgulayan Prof. Dr.Matur,
hastalığın daha genç yaşlarda da ortaya çıkabildiğini vurgulayarak “Tüm
ırklardan ve etnik gruplardan insanları etkiler” dedi.
Matur,
ALS’nin iki ana türü olduğunu belirterek şunları söyledi: “Sporadik, ALS'nin en
yaygın şeklidir ve vakaların %90'ını oluşturur. Bu vakalar, bilinen herhangi
bir genetik neden veya ailede ALS öyküsü olmaksızın rastgele ortaya çıkar.
Ailesel ise ALS'nin az sayıda insanı etkileyen kalıtsal bir şeklidir. Ancak son
zamanlarda yapılan birçok genetik keşif, ALS'nin kalıtsal formlarının daha önce
düşünülenden daha yaygın olduğunu göstermektedir.”
Nedeni tam olarak bilinmiyor! Sigaraya ve
bu kimyasallara dikkat
Birçok
hipotez öne sürülse de ALS'nin nedeninin tam olarak bilinmediğini kaydeden
Matur, genetik yatkınlık zemininde çevresel faktörlerin etkisi olduğu
görüşünün hakim olduğunu söyledi. Matur, “Hastalık erkeklerde biraz daha fazla
görülür ve biraz daha erken yaşta ortaya çıkar” diyerek şunlara dikkat
çekti: “Tüm etnik gruplar etkilenir ama beyaz ırkta biraz daha fazla
görülür. Sigara içenlerde, kafa travmasına maruz kalanlarda, profesyonel
sporcularda ve elektrik çarpanlarda sıklığı biraz daha fazladır. Kurşun, civa
ve selenyum gibi ağır metaller, böcek ve sinek öldürücü kimyasal maddeler,
kimyasal çözücüler ALS gelişimi için risk oluşturur.”
Bu belirtileri görmezden gelmeyin
Matur,
ALS’nin belirtilerini şöyle açıkladı: “Özellikle uzuvlarda, omuzlarda veya
dilde kas seğirmesi, kas krampları, kas güçsüzlüğü, geveleyerek veya genizden
konuşma gibi konuşma değişiklikleri, çiğneme veya yutma bozuklukları.”
Benzer hastalıklardan nasıl ayırt edilir?
Matur, ALS
teşhisinin tıbbi öykü, nörolojik muayene bulguları ile konulduğunu söyledi.
Elektromiyografi ve sinir iletim çalışması, transkranyal manyetik uyarım gibi
elektriksel tanı testleri ile ALS tanısının desteklendiğini belirten Matur, ALS
benzeri tablo yapan diğer hastalıkları ayırmak için beyin ve omurilik manyetik
rezonans görüntüleme (MR), beyin omurlik sıvısının incelenmesi, kan ve irdar
analizlerinin yapılması gerektiğini belirtti.
Hastalık yavaşlatılabiliyor!
“ALS'nin
kanıtlanmış bir tedavisi yoktur” ifadelerini kullanan Matur, hastalığın
ilerlemesini yavaşlatmak amacıyla riluzole (Rilutek®) kullanıldığını
söyledi. Matur, ayrıca etkinlikleri tartışılmakla beraber edavarone (Radicut®)
ve sodyum fenilbütirat/taurursodiol (Relyvio®) ilaçlarının da FDA tarafından
onaylandığının altını çizdi. Ayrıca hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve
semptomların yönetimine yardımcı olmak için fizyoterapi, konuşma terapisi ve
solunum terapisinden yararlanıldığını belirtti.
