Kan kanserleri, Akut Lenfoblastik Lösemi ve Miyoloblastik Lösemi şeklinde
iki temel gruba ayrılıyor. Bunun yanı sıra Kronik Lenfoproliferatif
hastalıklar dediğimiz grup bulunuyor. Akut Lenfoblastik Lösemiler ise
kendi içinde 3 alt gruba ayrılıyor. Miyoloblastik Lösemiler kendi içinde 7
gruba ayrılıyor. Bu grupların içerisine henüz yeni bir grup eklenmedi. Teşhis
ve tedavi yöntemleri aynı şekilde devam ediyor ama tedavide yenilikler
bulunuyor. Örneğin; immünoterapiler, yeni ajanların ortaya çıkması gibi
yenilikleri sayabiliriz.
‘’Otolog
ve Allojenik Kök Hücre Nakilleri Tedavi Oranlarını Artırıyor’’
Lenfoma ile bağlantılı olarak görülen yeni
hastalıklar ortaya çıktı mı? Lenfoma tedavisinde hangi teşhis ve tedavi
yöntemleri kullanılıyor?
Lenfomalar genel anlamda Hodgkin ve Non-Hodgkin Lenfomalar
şeklinde ikiye ayrılıyor. Bu iki çeşit lenfomanın davranışı, muayene bulguları,
teşhis ve tedavi metotları birbirine benziyor.
Lenfomalarda son yıllarda Otolog ve Allojenik kök hücre
nakillerinin yapılması, immünoterapilerin kullanılması- Rituksimab’ ın CD20
pozitif Non- Hodgkin Lenfomalarda devreye girmesi ve aynı şekilde Brentuximad
Vedotin’ in Hodgkin Lenfomada devreye girmesi hastalarda tedavi oranlarını
artırdığı gibi yaşam sürelerini de uzatıyor. Akciğer kanserlerinde kullanılan
Nivolumab’ ın, Hodgkin Lenfomada kurtarıcı bir tedavi olduğu söylenebilir.
Lenfomalara yatkınlık yaratan hastalıklar bulunuyor. Bunların
başında Otoimmün hastalıklar geliyor. Örneğin, Romatoid Artrit’te, Lupus’ta Sjögren Sendromu’ nda, lenfomalara bir
yatkınlık bulunuyor. Sjögren Sendromu’ nda bu yatkınlık yirmi kata kadar
çıkabiliyor. Lenfomalar, altta yatan herhangi bir Otoimmün hastalık olmadan
kendiliğinden de gelişebiliyor. Lenfomalara yol açan etkenlerden biri de İmmunsupresif
ajanların uzun süre kullanılmasıdır. Renal Transplantasyonlarda hastalar uzun
süre İmmunsupresif kullanıyor ve bu ajanlar uzun vadede lenfoma’ ya sebep
oluyor.
Kanser türevleri içinde lenfoma
kaçıncı sırada bulunuyor? Son dönemlerde kanser türevlerinin sıralamasında
değişiklik yaşandı mı?
Erkeklerde ilk sırada akciğer kanseri
yer alırken ikinci sırada prostat kanseri, üçüncü sırada kolon kanseri yer alıyor.
Kadınlarda ilk sırada meme kanseri yer
alırken ikinci sırada tiroid kanseri yer alıyor.
Lenfomalar bu kanser türevlerine göre daha
az görülüyor.
Son dönemlerde kanser türevlerinin
sıralamasında değişiklik gözlemleniyor. Örneğin, Türkiye’ de Kolon kanserinin
görülme oranı Avrupa’ da görülme oranlarına yaklaşmaya başladı. Brentuximad
Vedotin kolon kanserleri ön plana çıktı. Önceden mide kanseri sık görülürken günümüzde
mide kanseri görülme oranları geriledi. Kadınlarda akciğer kanserleri artmaya
başladı.
Erken teşhis ile lenfomadan kaç
hastanın hayatı kurtuluyor? Kanser tarama testleri ne kadar etkili?
İyileştiğini düşündüğünüz kanser hastalarında kanserli hücre yaşamaya devam
ediyor mu?
Erken teşhis Solid Tümörlerde daha fazla önem teşkil ediyor. Belirtileri
fark edilemeyen mide, pankreas, akciğer, kalın bağırsak gibi kanserlerde erken
teşhis hayat kurtarıyor. Lenfomalar belirti gösterdiği için teşhis edilmesi
daha kolay oluyor. Çoğu zaman boyunda, kasıkta, koltuk altında bir kitlenin ele
gelmesi, ateş, gece terlemesi, kilo kaybı lenfoma belirtileridir. Sağlık
okur-yazarlığının artırılarak vatandaşların bu konularda bilinçlendirilmesi
gerekiyor.
Hormonla kanser tedavisinden sonra aradan uzun yıllar geçse bile
kanser tekrar nüksedebiliyor. Hormon tedavisi kanserli hücreyi uyutabiliyor.
Fakat bu tedavi kesildikten sonra kanser tekrar nüksedebiliyor. Örneğin, hormon
tedavisini kestikten 10 sene sonra kanser hastalığı nükseden hastalar
bulunuyor.
Pandemi döneminde kullanılan M-RNA aşısı tıpta çok önemlidir.
M-RNA aşısı ile kanser tedavileri üzerine çalışılıyor. M-RNA ile uygulanan
yöntem; meme kanserinin antijenlerinin DNA’ya tanıtılması, DNA’nın bu
antijenleri üretmesi ve vücudun bunlara antikor üretmesinin sağlanmasıdır.
M-RNA aşısının kanser üzerinde FAZ- 3 çalışmaları da başladı. Birkaç yıl sonra
M-RNA aşıları rutin kontrole girdiğinde 3 ve 4. evre hastalıklarda ölüm
oranlarının azaldığını ve yaşam oranlarının uzadığını göreceğiz. Hatta M-RNA
‘nın Nobel ödülü getireceğini düşünüyorum.
‘’Gen Tedavilerinin Çığır Açacağı Bir Döneme
Gireceğiz’’
Lenfomada immünoterapi tedavisinden
faydalanılıyor mu? İmmünoterapi tedavi yöntemini açıklayabilir misiniz?
Hodgkin ve Non- Hodgkin Lenfomalarda immünoterapi tedavisinden
faydalanılıyor. Lenfositlerin üzerinde Rituksimab Anti CD-20 antikoru bulunuyor.
Kemoterapiye Rituksimab ilave edildiği zaman yaşam oranları artıyor. Bugün
itibariyle immünoterapiler tıpta çığır açan tedaviler olarak geçiyor. Aynı
şekilde Hodgkin’ de Anti CD-30 antikoru, CD-30 antijenine karşı Brentuximad
Vedotin burada devreye giriyor. Şifa oranlarında artış sağlıyor. Akciğer
kanserinde kullanılan Nivolumab’ da olduğu gibi hem Hodgkin’ de hem de böbrek
kanserlerinde etkisi görüldü. İmmünoterapiler sayesinde tıpta yeni bir devir
yaşanıyor. Kemoterapi, radyoterapi devri yaşandı. Şimdi immünoterapiler devri
yaşanıyor.
İmmünoterapiler kök hücre tedavileriyle birlikte ilerliyor.
Önümüzdeki yıllarda gen tedavileri ön plana çıkacaktır. Bu gelişmeyle birlikte
kanser hastalarının şifa oranları önemli ölçüde artacaktır. Gen tedavilerinin
çığır açacağı önemli bir döneme gireceğiz. Genom dediğimiz gen haritalarının
çıkarılması sayesinde çocuk doğmadan amniyosentez yapılarak gen haritası
çıkarılabilecek ve ileride görülebilecek olası kanserlere karşı önceden önlem
alınabilecek.
Lenfoma kanserinin tanı ve teşhisinde hangi
tıbbi cihazlar kullanılıyor? Tıbbi cihaz AR-GE’ lerinde yer alıyor musunuz?
Yerli ve milli tıbbi cihaz ürünlerimiz bulunuyor mu?
Biyokimya, kemik iliği biyopsisi, görüntüleme yöntemleri (Tomografi,
MR, PET- CT) hem hematolojik kanserlerde hem de Solid Tümörlerde önemli bir
gelişmedir. Tümör hücrelerinin glikozu fazla alması görüntülemede ortaya çıkmaktadır.
PET- CT, 3 mm. üzerindeki tümörleri ve Solid kanserleri
gösterebiliyor. Tomografilerde normal dediğimiz lenf nodlarında PET-CT ‘de
tutulum görülebiliyor. Erken teşhiste hastalık daha ortaya çıkmadan PET- CT ile
önlem alınabiliyor.
