Elazığ Fırat Üniversitesi Teknoloji
Fakültesi 6 danışman öğretim üyesi, 6 öğrenciyle birlikte Türkiye'de ilkler
arasında olan beyin okuma sistemi geliştirdi. Geliştirilen bu sistem, özellikle
ağır hastalığı bulunan felçliler için umut ışığı olacak.
Elazığ Fırat Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Adli Bilişim
Uzmanı Doç. Dr. Türker Tuncer öncülüğünde 6'sı öğretim üyesi ve 6'sı öğrenci
olmak üzere toplamda 12 kişilik ekip, beyin okuma cihazı geliştirildi.
Geliştirdikleri cihaz ile yapılan testler sonucunda konuşamayan, felç kaldığı
için tepki veremeyen insanların düşünceleri beyne verdiği sinyal alınarak yapay
zeka ile düşünceleri tercüme ediliyor. Sistemin yapımından itibaren yapılan
deneylerde yüzde 90 başarı oranı yakalayan ekip, cihazı daha da geliştirmeyi
planlıyor.
''Sistem birden fazla iş yapabilir''
Geliştirdikleri yöntemle beyin sinyallerini okumayı planladıklarını belirten
Adli Bilişim Uzmanı Doç. Dr. Türker Tuncer, “Bunun için 3 adet TUBİTAK projesi
geliştirdik. Birinci projemizde insanın düşündüğü cümleleri nasıl tahmin
edebiliriz diye beyin sinyal tabanlı bir yöntem geliştirdik. 6 Şubat 2023'te
Kahramanmaraş'ta meydana gelen büyük depremlerden sonra da TUBİTAK 1001 önerisi
ile bir proje daha geliştirdik. Bu projede deprem kaynaklı stresin nedenini
beyin tabanlı analiz etmek istedik. Üçüncü projemiz ise dil tespiti için beyin
tabanlı bir model geliştirdik. Biz bu modele düşün ve tercüme et diyoruz.
Burada yabancı öğrencilerimiz ve Türk öğrencilerimizden cümleleri düşünmelerini
istiyoruz. Bu cümleleri düşündükten sonra beyin sinyallerini kullanarak çevirmek
istiyoruz. Bu sistemle birden fazla iş yapılabilir. Öncelikle sağlık alanında
kullanabiliriz. Çok derin hastalığı, felç veya hiçbir uzvunu kullanamayan
hastalarımız için bu cihazı kullanabiliriz. Bu cihazla birlikte geliştirdiğimiz
yapay zeka tabanlı yazılımla da onların düşündüklerini bireylerin
anlayabileceği şekilde çevirebiliriz. Ayrıca biz bunu savunma sanayide de
kullanmayı düşünüyoruz. Sonuçta savunma sanayide kullanılan ve üretilen
cihazlar çok pahalı cihazlardır. Milli muharip uçağımız Kaan ya da milli
muharip tankımız Altay'ın sürücüleri var, bu sürücülerin anlık olarak
düşündüklerini, streslerini ve sağlık durumlarını otomatik olarak
görüntüleyecek bir sistem geliştirmeyi düşünüyoruz. Bunun yanı sıra öğrenme
zorluğu yaşayan hastalar için de bu modeli kullanabiliriz. Öğrenme hastalığı
yaşayan hastaları tespit ederek neden öğrenme zorluğu öğrendiklerini
öğrenebiliriz. Öğrenme zorluğunu da tespit etmek için beyin tabanlı bir harita
sunup tıpçılara yardımcı olabilecek bir model sunabiliriz'' dedi.
''Yüzde 90 başarı elde edildi''
Bu sistemi ilk olarak kendilerinin yaptığını dile getiren Doç. Dr. Tuncer, “Biz
20 tane cümle kalıbı ile tasarladık ve bu tasarlanan 20 cümle kalıbını
katılımcılara göstererek düşünmelerini istedik ve katılımcılar bu cümleleri
düşünürken EEG sinyallerini topladık. Beyin sinyalleri aldıktan sonra bunları
yorumlayabilecek bir yapay zeka yöntemi geliştirdik. Geliştirdiğimiz yapay zeka
yöntemi ile yüzde 90'ın üzerinde başarılar elde ettik. Bu başarıları elde
ettikten sonra da 2023 yılında SCI Science Citiation Index dergisinde
yayınımızı çıkardık. Bizden sonra 2023 yıllarının sonuna doğru, fonksiyonel MR
kullanarak Nature'de yayın yapıldı. Onların kullandığı fonksiyonel MR, çok
pahalı bir cihazken bizim kullandığımız cihaz daha uygun bir cihazdı. Onlar
dünyada ses getirdi fakat biz onlardan önce bu sistemi yaptık. Türkiye'de ilk
dünya da ise ilklerden geçmektedir. Hedefimiz daha fazla cümle kalıbını
düşündürerek insanın, düşündüğü şeyleri tahmin edebilmektir. Bunun için de cihazları
biraz daha geliştirmemiz gerekiyor. Bunun yanı sıra topluma katkı sağlamak için
disleksi hastalarına, öğrenme zorluğu çekenleri ve stresi girenlerin
beyinlerini haritalamak istiyoruz” diye konuştu.
